Dochter Gwyneth Paltrow ontketent debat: hoeveel deel je als ouder over je kind?

tijd van publicatie
Geschreven door
Rebecca van Dam
redacteur Online

Hoeveel informatie mag een ouder van z'n kind op social media delen? Die discussie is opnieuw aangewakkerd door de reprimande die dochter Apple haar beroemde moeder Gwyneth Paltrow publiekelijk gaf.

Paltrow had een foto van hen samen op Instagram gezet. Apple reageerde onder de foto met: "Mam, we hebben het hierover gehad. Je mag niks posten zonder mijn toestemming." Paltrow reageerde: "Je gezicht is niet eens zichtbaar", maar dat kon niet voorkomen dat veel mensen hier een mening over uitten.

Er is kritiek op Apple, die haar moeder en plein public terechtwees. Maar nog meer op Paltrow. Dat zij 5,3 miljoen volgers op Instagram heeft, betekent niet zomaar dat ze beelden van haar dochter mag delen, zeggen veel volgers.

"Het verbaast me niet", reageert Justine Pardoen, specialist mediaopvoeding bij Bureau Jeugd & Media. "Dit gebeurt in kleine sfeer ook. Bij zo'n bekende persoon is het fijn dat het gebeurt, dan komt er ook meer aandacht voor en reflectie op het onderwerp."

Ongemak en dilemma's

Dit geval geeft het ongemak en de dilemma's neer van een generatie die opgroeit in een tijd dat ouders heel veel delen op het internet. Zowel mommybloggers, familievlogs en populaire Instagram-idolen doen het. Het gaat meestal door totdat het kind oud genoeg is om zelf een mening te laten horen en aan te geven hoeveel hij wil delen.

"Kinderen die opgroeien zijn bezig hun autonomie te ontdekken en hoe ze dat vorm willen geven", zegt Pardoen. "Ze moeten leren zelf verantwoordelijk te zijn voor hun gedrag en keuzes. Ouders mogen daar niet doorheen fietsen en het voor hen bepalen. Het is heel slecht als die behoefte aan autonomie gefnuikt wordt en ook niet goed voor ze, zeker als het leidt tot gebrek aan privacy."

Dat iedereen dit leuk vindt, wil niet zeggen dat het goed is.

Justine Pardoen, oprichter van Bureau Jeugd & Media

Beroemdheden als Kim Kardashian, Jessica Alba en Chrissy Teigen doen aan dit zogeheten 'sharenting'. Miljoenen volgers zagen de eerste echografie, de eerste stapjes en de eerste woordjes van hun kinderen. Deze kinderen hebben zelf niet gekozen voor een online identiteit. Hoe leuk ook, het is schadelijk en onethisch, zeggen deskundigen.

"Kind zijn van een beroemde ouder heeft heel veel invloed op je, welke keuzes je ouders ook maken. De zoon of dochter van iemand zijn, beïnvloedt je identiteitsvorming. Jonge kinderen moeten hun eigen identiteit kunnen ontwikkelen en ontdekken wat voor hen belangrijk is", zegt artiestenpsycholoog Daisy Gubbels in Metro.

"Als kinderen geschaad worden in hun eigen regie, geeft dat problemen in de ontwikkeling", weet ook Pardoen. "Ze worden onzeker als ze hun eigen grenzen niet mogen bewaken. Het kan ze gevoeliger maken voor grensoverschrijdend gedrag en misbruik."

Commerciële doeleinden

Ook in Nederland zijn veel mommyvloggers actief, online influencers die vaak al jarenlang actief online zijn en zodra er een baby op komst is, deze meenemen in de online activiteiten. Vaak met commerciële doeleinden, bijvoorbeeld door de kinderen kleding van een bepaald merk te laten dragen of het merk babyvoeding in beeld te brengen.

Een verwijt aan vloggers die hun kinderen in beeld brengen, is dat ze hun kinderen de mogelijkheid ontnemen om blanco aan hun volwassen leven te beginnen omdat de hele kindertijd al openbaar is. "Dat iedereen dit leuk vindt, wil niet zeggen dat het goed is. Dat is geen criterium", vindt Pardoen. "Er is nog veel te weinig over nagedacht wat dit betekent. In hoeverre krijgen deze kinderen de ruimte om hun eigen digitale sporen te trekken, in plaats van dat die door anderen al zijn bepaald?"

Volgens vader Daniel Bellinga van de populaire familieblog 'de Bellinga's' wordt er goed gelet op wat de kinderen willen. "Als de kinderen aangeven dat ze iets niet willen delen, dan doen we dat ook niet", zei hij op NPO Radio 1. "En mochten ze ooit zeggen dat ze helemaal met het vloggen willen stoppen, dan doen we dat natuurlijk meteen. We gaan ze niks verplichten."

In de praktijk loopt het vaak anders, ziet Pardoen: "Ouders zeggen dat het geld naar de spaarrekening van het kind gaat, maar ondertussen werken ze niet meer en hebben ze hun baan opgezegd om met de online activiteiten hun geld te verdienen."

Uit verschillende onderzoeken onder ouders blijkt dat ze bijna allemaal voorzichtig zijn met het plaatsen van foto's op sociale media. De helft denkt vooraf na over het soort foto dat ze plaatsen, een derde van de ouders plaatst helemaal geen foto's van hun kind op internet. Want veel ouders zijn bang dat foto's van hun kroost worden misbruikt en op het web blijven circuleren, blijkt uit een enquête van 24baby.nl.

Privacygevoelige informatie

Tegelijk weerhoudt dat opvoeders er niet altijd van mijlpalen met de buitenwereld te delen. Zo blijkt uit onderzoek van Cybersecurityspecialist McAfee onder 1000 Amerikaanse ouders, dat 1 op de 3 ouders dagelijks een of meer foto's van hun kinderen op internet plaatst. Bijna 60 procent van deze ouders had er geen probleem mee om een foto van het kind te plaatsen zonder diens toestemming. Ook meenden veel ouders dat hun kind te jong was om zelf de afweging te maken.

McAfee waarschuwt ouders dat veel sociale netwerken privacygevoelige informatie gebruiken. Zoals de locatie van de school, als je een leuke foto van de eerste schooldag maakt.

Pardoen gist naar de reden waarom zoveel ouders de mist ingaan: "Veel ouders zeggen 'het is toch míjn kind, ik mag het toch zélf weten?' Maar ieder kind is eigen, heeft zijn eigen integriteit. We kijken te veel vanuit materialisme en vanuit maakbaarheid naar de wereld, naar de relatie met kinderen. Je plant het moment dat je kinderen krijgt, jij neemt, jij besluit."

Pardoen vindt dat ouders goed moeten nadenken over welke gevolgen het plaatsen van een foto kan hebben. "Ik verwacht dat we op een gegeven moment gaan zien wat de consequenties zijn. Die zien we nu nog niet, maar we kunnen al wel in scenario's denken. Eerst moet er ellende gebeuren, verhalen van kinderen die er zwaar onder geleden hebben. Dan pas neemt de politiek de moeite om in te grijpen."

Geen richtlijn

Tot nu toe is er in Nederland geen duidelijke richtlijn voor het online plaatsen van vlogs, foto's en video's door ouders. Onder de strenge privacywetgeving in Frankrijk kunnen ouders een flinke boete krijgen als ze ongevraagd foto's van hun kinderen op social media zetten. En zelfs een jaar cel. Ook in Nederland wordt er gepleit voor een mediacode rondom kinderen die kinderen beschermt tegen ouders die ze op jonge leeftijd blootstellen aan buitensporig veel aandacht.

"Er is nu een wet voor de minimumleeftijd waarop kinderen mogen werken, voor kinderen die acteren in reclames. Ik verwacht dat hier ook wel iets van een mediacode komt", zegt Pardoen. "Maar liever nog zou ik zien dat hier een morele discussie over wordt gevoerd: met wat voor idee voeden wij onze kinderen op? In hoeverre mag jij als ouders over jouw kinderen beslissen en op welk moment moet de omgeving daarop ingrijpen? "

STER Reclame