'Nederlandse banken en bedrijven betrokken bij Russisch witwasschandaal'

Aangepast
De Britse zakenman Bill Browder in Den Haag ANP

Een Britse zakenman heeft aangifte gedaan tegen Nederlandse banken en bedrijven voor het witwassen van crimineel geld uit Rusland. Dat melden Zembla en NRC.

Zakenman Bill Browder zegt dat de banken en bedrijven betrokken zijn bij het witwassen van meer dan 8 miljoen euro dat afkomstig is uit de zogenoemde Magnitski-zaak.

Wat is de Magnitski-zaak?

Sergei Magnitski was een Russische advocaat die werkte voor Bill Browder. Hij stierf in 2009 in een Russische cel nadat hij in dat land een grote belastingfraude aan het licht had gebracht waar politiemensen en belastingambtenaren bij betrokken waren.

Browder, een fel tegenstander van president Poetin, leidt sinds de dood van de advocaat een zoektocht naar de verdwenen miljoenen. Vorige maand werd bekend dat Browder door Russische aanklagers wordt beschuldigd van betrokkenheid bij de dood van Magnitski.

De fraude gebeurde via het filiaal van de Danske Bank in Estland, de bank die vermoedelijk 200 miljard euro heeft witgewassen. Witwasbedrijven uit belastingparadijzen als Belize en de Britse Maagdeneilanden hadden daar rekeningen.

Groente, fruit en bloemen

Deze brievenbusbedrijven maakten geld over naar onder meer Nederlandse bedrijven. Het geld belandde bij exporteurs van groenten, fruit en bloemen, blijkt uit rekeningoverzichten die NRC en Zembla hebben ingezien.

De bedrijven leverden producten aan Russische afnemers. Daarvoor kregen ze op Nederlandse bankrekeningen geld van derde partijen, via het Estse filiaal van Danske Bank. De drie grootste Nederlandse banken ING, ABN Amro en Rabobank zouden zijn gebruikt voor de transacties. Er zijn geen aanwijzingen dat de Nederlandse bedrijven wisten van de fraude.

'Te weinig controle op geldstromen'

Zakenman Bill Browder verwijt de banken en bedrijven in Nederland dat ze hun geldstromen onvoldoende hebben gecontroleerd. De aangifte uit 2017 kwam niet eerder in de openbaarheid. Het Openbaar Ministerie zegt tegen NRC en Zembla dat de aangifte wordt bestudeerd.

In een reactie stellen de Nederlandse banken niet te kunnen ingaan op specifieke transacties van individuele klanten. Volgens ABN Amro vormen de transacties onderdeel van de Russian Laundromat, de grote Russische witwasconstructie die actief was tussen 2010 en 2014.

De Russische witwasstraat

Tussen januari 2011 en oktober 2014 werd via 19 Russische banken meer dan 20 miljard dollar witgewassen. Betalingen aan bedrijven voor echt geleverde diensten en goederen gebeurde via derden, third party payments, omdat de afnemers in Rusland zelf niet in Westerse valuta konden betalen. De facturen en het geld ging over en weer naar ruim 5100 bedrijven met rekeningen bij meer dan 700 banken in 96 landen.

De witwasconstructie werd in 2014 ontmaskerd.

In 2017 weest De Nederlandsche Bank er op dat het massale gebruik van tussenhandelaren, betrokkenheid van handelaren in fruit en bloemen, identieke betalingen en de ronde bedragen aanwijzingen zijn van mogelijk witwassen. Aanscherping van de transactiemonitoringssystemen zou witwaspraktijken vroegtijdig kunnen identificeren.

Bijna onmogelijke opgave

ABN Amro ziet derde partij-betalingen als een verhoogd risico op fraude, witwassen en belastingontduiking vanwege de vaak ondoorzichtige betaalstromen. Tegelijk zijn dergelijke betalingen moeilijk te detecteren voor een bank in het gewone betalingsverkeer, waar dagelijks miljoenen internationale transacties plaatsvinden.

Banken beschikken vaak niet over de onderliggende gegevens van de buitenlandse afnemers van klanten. Het vergelijken van de meestal vrije betalingsomschrijving met de beschikbare bedrijfsgegevens is een bijna onmogelijke opgave, aldus de bank.

Eerder dit jaar schikte ING voor 775 miljoen euro met het OM, omdat de bank onvoldoende optrad tegen witwaspraktijken onder zijn eigen cliƫnten.

STER Reclame