De weg naar beneden van TomTom: is het einde in zicht?

NOS / Rogier Leijen
Geschreven door
André Meinema en Nando Kasteleijn

"Probeer om te draaien" klinkt uit het navigatiekastje als je verkeerd zit en geen andere kant meer op kunt dan terugkeren. Navigatiebedrijf TomTom kampt er nu zelf mee. Autoproducenten Renault, Nissan en Mitsubishi stappen over naar concurrent Google. De beurskoers daalde gisteren en vandaag daardoor hard; beleggers lijken het vertrouwen kwijt te zijn.

TomTom wordt opgericht in 1991, maar breekt helemaal door in 2001 met mobiele navigatieapparatuur, een kastje dat de weg wijst in de auto. Het is een verrassende en innoverende techniek, een schot in de roos.De apparaten zijn niet aan te slepen. De merknaam wordt een ingeburgerde soortnaam: wie TomTom zegt bedoelt een navigatiekastje.

Kaarten en het stratenboek kunnen in de kast en er komt een einde aan het gepuzzel op routes en vooral het geruzie in de auto erover. TomTom kent de weg. De ANWB waarschuwt zelfs om op vakantie toch een papieren wegenkaart mee te nemen. Veel automobilisten blijken namelijk soms geen benul meer te hebben waar ze rijden en raken hopeloos verdwaald als het navigatiekastje uitvalt.

Het product waarmee TomTom groot werd: het navigatiekastje dat zit vastgeplakt aan de voorruit ANP

In 2007 gaat het bedrijf samenwerken met Renault en Fiat, in auto's van deze merken worden de navigatiekastjes ingebouwd. Een stap voorwaarts, omdat het kastje nu niet meer los zit. De gloriejaren 2007 en 2008 worden abrupt doorkruist door de financiële crisis en de daaropvolgende recessies. Consumenten kopen even geen kastjes meer en ook geen auto's.

Beurskoers TomTom

Naast dat TomTom enorme last heeft van de crisis en de ingezakte interesse in de navigatiekastjes, krijgt het bedrijf te maken met andere grote krachten. Terwijl de crisis zijn dieptepunt bereikt in 2011 en 2012, wint de smartphone sterk aan populariteit.

Het wordt opeens mogelijk om te navigeren via een gratis app op je telefoon. Google biedt sinds 2009 op Android gratis navigatie aan; iOS volgt in 2012. Daarnaast is het Israëlische navigatiebedrijf Waze in die tijd bezig met een opmars. Het bedrijf wordt in 2013 gekocht door Google. En ook Apple komt met een eigen navigatiesysteem, al maakt het wel gebruik van de data van TomTom. Het leidt zelfs even tot het gerucht dat Apple het bedrijf zou willen overnemen. Dat blijkt niet te kloppen.

Topman Harold Goddijn houdt in het begin nog hoop: "Het downloaden van gratis kaarten van Nokia en Google betekent nog niet automatisch dat mensen die kaarten dagelijks gebruiken", zegt hij in 2010. "Daar zitten nog allerlei haken en ogen aan. Het is nog te vroeg voor harde conclusies."

Van alle kanten ingehaald

Het bedrijf dat zo innovatief begon en zeker in Nederland werd bewonderd, wordt nu van alle kanten ingehaald. TomTom probeert zichzelf nog aan te passen, het focust op ingebouwde navigatiekastjes, gaat slimme horloges en camera's verkopen én komt met eigen navigatie-apps. Maar waar de concurrentie gratis is, vraagt TomTom tientallen euro's. Inmiddels is dit aangepast naar een jaarlijks abonnement van 20 euro.

Navigatie via Google Maps wordt een groot succes Hollandse Hoogte | Zuma Press

De kaartenmaker besluit begin 2017 een Duitse startup over te nemen: Autonomous. Dit bedrijf ontwikkelt software en sensoren om auto's zelfstandig te laten rijden. Daaruit klinkt een nieuwe ambitie van het bedrijf: een speler zijn op de markt voor zelfrijdende auto's, waarbij kaarten in hoge kwaliteit van groot belang zijn.

Er nog wel lichtpuntjes: zo gaat TomTom diezelfde kaarten leveren aan Volvo. De focus op zelfrijdende auto's zou daarnaast het bedrijf op lange termijn overeind kunnen houden. Maar ook op dat gebied is Google een concurrent.

Het is dus te vroeg om te spreken van het einde van het bedrijf. Tegelijkertijd laat Google wel zien dat het techbedrijf het de kaartenmaker behoorlijk moeilijk kan maken.

TomTom is beursgenoteerd. Het gros van de aandelen is in handen van de vier oprichters: Harold Goddijn, Peter-Frans Pauwels, Corinne Goddijn en Pieter Geelen. Samen hebben zij 45 procent van de aandelen, elk zo'n 11 procent. John de Mol is de op vier na grootste investeerder met 5 procent. De rest is in handen van tientallen investeerders met kleine plukjes aandelen.

STER Reclame