Kamer buigt zich over de vraag: is majesteitsschennis nog van deze tijd?

Aangepast
Demonstrant komt op voor man die bij een anti-Zwarte Piet-actie "fuck de koning" riep ANP

Wie de koning beledigt, kan een celstraf krijgen van maximaal vijf jaar of een geldboete van 20.500 euro. Op het beledigen van een 'gewone burger' staat hooguit drie maanden of een boete van 4100 euro.

Is dat verschil nog van deze tijd?

D66-Kamerlid Verhoeven vindt van niet. Hij diende in 2016 een voorstel in om het beledigen van de koning uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen.

De Tweede Kamer praat er vanavond pas over, omdat het onderwerp tijdens de lange formatie van Rutte III op de lijst van politiek gevoelige onderwerpen stond. Over deze controversiële onderwerpen praat de Tweede Kamer niet zolang er nog geen nieuw kabinet is.

D66 vindt dat de vrijheid van meningsuiting in een moderne samenleving zwaarder moet wegen dan de bescherming van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia.

Wat Kamerlid Verhoeven betreft moet majesteitsschennis gelijkgesteld worden aan 'gewone belediging' en kan de koning net als ieder ander aangifte doen van smaad als hij zich gekwetst voelt.

D66 wil deze artikelen uit het Wetboek van Strafrecht halen

  • Artikel 111: Opzettelijke belediging van de koning wordt bestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaar of een geldboete van de vierde categorie (op dit moment 20.500 euro)
  • Artikel 112: Opzettelijke belediging van de echtgenoot van de koning, van zijn vermoedelijke opvolger, van diens echtgenoot of van de regent wordt bestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of een geldboete van de vierde categorie (op dit moment 20.500 euro)
  • Artikel 113: Wie een geschrift of afbeelding verspreidt of tentoonstelt, waarvan hij weet of kan weten dat het om belediging gaat, kan bestraft worden met een gevangenisstraf van hooguit een jaar of een geldboete van de derde categorie (op dit moment 8.200 euro)

Verder wil de partij dat het beledigen van een bevriend staatshoofd als apart strafbaar feit verdwijnt. Onder het vorige kabinet zei VVD-minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie al dat hij het hiermee eens is. Hij noemde de artikelen in het Wetboek van Strafrecht waarin de strafbaarheid is geregeld achterhaald.

Gaat het wetsvoorstel het halen?

Dat is niet duidelijk, Het voorstel om majesteitsschennis uit het Wetboek voor Strafrecht te halen, ligt politiek gevoelig. De meningen zijn erg verdeeld.

In de regeringscoalitie krijgt D66 in principe steun van de VVD. Die partij is met name de strafbaarheid van belediging van bevriende staatshoofden een doorn in het oog.

Maar de liberalen willen wel dat het voorstel van Verhoeven op één belangrijk punt wordt aangepast. Ze vinden dat de koning eenzelfde soort bescherming moet krijgen als bijvoorbeeld politieagenten en conducteurs. Het beledigen van dit soort publieke ambtsdragers wordt zwaarder bestraft dan 'gewone' smaad. Als die gewenste wijziging van de initiatiefwet het niet haalt, weet de VVD nog niet of zij voor zal stemmen.

De christelijke coalitiepartijen CDA en ChristenUnie zijn faliekant tegen en dat geldt ook voor de derde christelijke partij in de Tweede Kamer, de SGP. Zij vinden dat een staatshoofd, dat zichzelf niet kan verdedigen tegen openbare beledigingen, speciale bescherming nodig heeft. Ze zien in het het voorstel bijna een oproep om de koning dan maar te beledigen.

In de oppositie zijn de SP, GroenLinks en de PvdA voor het voorstel. De PVV heeft nog geen besluit genomen. Voor een meerderheid in de Tweede Kamer is de steun van de VVD of de PVV nodig.

Voorbeelden van majesteitsschennis

  • In 2013 werd een man veroordeeld tot vijf maanden cel vanwege majesteitsschennis. Hij had een waxinelichthouder naar de Gouden Koets gegooid.
  • In 2015 overwoog het OM om een man te vervolgen wegens majesteitsschennis omdat hij bij zijn arrestatie bij een anti-zwarte-piet-demonstratie 'fuck de koning, fuck de koningin en fuck het koningshuis'. Uiteindelijk kwam er geen rechtszaak.

De hoge straffen die volgens het Wetboek van Strafrecht voor majesteitsschennis kunnen worden gegeven, zijn in de praktijk nooit uitgedeeld. In 1887 ging Ferdinand Domela Nieuwenhuis, die later ging gelden als een van de grondleggers van socialistische beweging in Nederland, zeven maanden de cel in vanwege een artikel waarin koning Willem II werd neergezet als iemand die weinig van "zijn baantje" maakte. Hij werd veroordeeld tot een jaar, maar kreeg vervroegd gratie. Het was de zwaarste straf die sinds de strafbaarstelling van majesteitsschennis in 1830 is uitgedeeld.

Majesteitsschennis haalt Britse krant

De Britse krant The Guardian sprak deze week zijn verbazing uit over het liberale Nederland dat, als een van de laatste Europese landen, nog een wet tegen majesteitsschennis heeft. De krant wijst erop dat er in maart gemeenteraadsverkiezingen zijn en dat dit weleens de reden kan zijn waarom de partijen in de Tweede Kamer zich graag profileren op dit onderwerp.