Universiteiten kunnen moeilijker bij wetenschappelijke artikelen

Bloedonderzoek in een laboratorium NOS | Annemieke van Put

Nederlandse wetenschappers en andere medewerkers van universiteiten kunnen vanaf vandaag een stuk moeilijker aan wetenschappelijke artikelen van collega's komen. De onderhandelingen tussen universiteiten en de grootste universiteitsuitgeverij van de wereld, Oxford University Press, zijn stukgelopen. De bladen zijn daardoor vanaf vandaag niet meer voor universiteiten beschikbaar.

De VSNU onderhandelt namens de Nederlandse universiteiten met belangrijke uitgevers over open access, een systeem waarbij de resultaten van wetenschappelijk onderzoek voor iedereen toegankelijk worden. Daardoor worden de resultaten dus niet alleen maar in wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd.

De Nederlandse universiteiten willen de afspraken met uitgeverijen over abonnementen alleen verlengen onder de voorwaarde dat de uitgevers meewerken aan het dichterbij brengen van open access.

Het is moeilijk, omdat we de wetenschappelijke tijdschriften eigenlijk dwingen tot een nieuw verdienmodel.

Karl Dittrich, voorzitter van de VSNU

"Het zijn onderzoeken van onze mensen, met onze resultaten, gedaan voor het publiek: daarom moet dit beschikbaar zijn voor iedereen die het wil bekijken", zegt Karl Dittrich, voorzitter van de VSNU in Radio 1-programma Nieuws en Co.

"Het gaat alleen zo moeilijk omdat we de tijdschriften eigenlijk dwingen tot een nieuw verdienmodel", zegt Dittrich. "Als alle onderzoeken vrij toegankelijk worden, gaan de wetenschappelijke tijdschriften natuurlijk minder tijdschriften verkopen en abonnees verliezen."

Open access heeft voordelen en nadelen, is te lezen op de website van de beweging. Een van de belangrijkste voordelen is dat het de zichtbaarheid en het gebruik van wetenschappelijke resultaten vergroot. Een van de nadelen is dat daardoor misschien de kwaliteit van de onderzoeken vermindert, omdat de vakbladen er niet meer als filter tussen zitten.

De VSNU zoekt samen met de uitgeverijen naar een rendabele oplossing, gaat Dittrich verder. "Uiteindelijk moet het in het voordeel zijn van het grote publiek. Maar wij willen de uitgeverijen niet kapot maken."

Met andere uitgeverijen van wetenschappelijke tijdschriften, zoals Springer en Wiley, werken de Nederlandse universiteiten al wel samen bij open access. "En de onderhandelingen met Elsevier gaan ook de goede kant op."

Nu dus alleen nog zorgen dat Oxford University Press ook mee wil werken, zegt Dittrich. "We moeten ook met hen een alternatieve weg vinden."

Hoe kunnen wetenschappers wel nog aan wetenschappelijke artikelen komen? Universiteit Leiden heeft een aantal oplossingen op zijn website gezet: zo kunnen pdf's van deze artikelen worden aangevraagd bij een internationaal netwerk als ResearchGate en Mendeley, kan het artikel worden opgevraagd bij de auteur en kunnen de auteursversies van de artikelen soms ook worden verkregen via Google Scholar.

STER Reclame