Daling aantal vuurwerkslachtoffers stagneert

Aangepast
ANP
Geschreven door
Hugo van der Parre
Research-redacteur
Rinke van den Brink
Redacteur gezondheidszorg

De daling van het aantal vuurwerkslachtoffers is bijna tot stilstand gekomen. Dat blijkt uit een gezamenlijk onderzoek (.pdf) van kenniscentrum VeiligheidNL en de NOS onder de ziekenhuizen in Nederland. 

Op de bijna negentig spoedeisende hulpafdelingen werden in totaal 473 mensen met vuurwerkletsel behandeld. Dat is iets minder dan vorig jaar, toen dezelfde posten 480 mensen hielpen. Wel werden er bijna honderd mensen meer behandeld omdat ze stomdronken waren. 

In zowel 2015 als 2016 daalde het aantal vuurwerkslachtoffers met 14 procent, mede doordat er pas vanaf Oudejaarsavond vuurwerk afgestoken mag worden. 

VeiligheidNL kreeg uitgesplitste gegevens van veertien spoedeisende hulpposten (SEH) uit zijn vaste onderzoekspanel. De NOS schreef de resterende ziekenhuizen met een SEH aan. Zo kregen we de gegevens van alle ziekenhuizen in ons land.

Het aantal vuurwerkslachtoffers met oogletsel is gestegen. Vorig jaar had iets minder dan een kwart van de slachtoffers oogletsel, dit jaar ruim een derde. Het meeste letsel is veroorzaakt door siervuurwerk. Volgens de oogartsen zijn zestien mensen blind geworden aan een oog, tegen vijftien vorig jaar. Bij vijf mensen moest een oog verwijderd worden. Vorig jaar was dat er een. 

De oogartsen benadrukken dat het om voorlopige cijfers gaat. Elk jaar gaan er enkele ogen verloren waarvan aanvankelijk gedacht werd dat ze gered konden worden.

Dertig procent van de SEH-patiënten had brandwonden. Eén op de vier liep letsel op aan een hand of vingers, minder dan tijdens de vorige jaarwisseling toen dat ruim een derde van de patiënten overkwam. Er zijn dus meer oogletsels en minder handletsels opgelopen dan vorig jaar.

Plastisch chirurgen hebben dit jaar minder handen en vingers afgezet bij vuurwerkslachtoffers dan vorig jaar. "We hebben één hand afgezet en in totaal 25 vingers. Soms twee of drie tegelijk, soms één", zegt Annekatrien van de Kar, plastisch chirurg in het AMC in Amsterdam en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie. In totaal behandelden plastisch chirurgen dit jaar minder ernstige letsels door vuurwerk dan vorig jaar. Dit jaar waren het er 33, vorig jaar 52.

De plastisch chirurgen kregen vooral slachtoffers van illegaal knalvuurwerk op de operatietafel. In twee derde van de gevallen ging het om illegaal vuurwerk,. Bijna de helft van de slachtoffers was jonger dan 18 jaar, onder wie enkele jonge kinderen. Van de 33 slachtoffers waren er zes omstanders, de rest stak het vuurwerk zelf af. Onder de slachtoffers waren drie vrouwen.

Opmerkelijk is dat bijna twee derde van alle vuurwerkslachtoffers het vuurwerk niet zelf heeft afgestoken maar toeschouwer was. Vorig jaar was dat nog iets minder dan de helft.

Een derde van de slachtoffers is jonger dan twintig jaar. Vorig jaar was dat nog ruim de helft. Uit de gegevens blijkt verder dat een kwart van de letsels werd veroorzaakt door illegaal vuurwerk, net als vorig jaar. Er is dit jaar geen letsel gemeld dat is veroorzaakt door op straat gevonden vuurwerk. Onderzoekscoördinator Birgitte Blatter van VeiligheidNL denkt dat het regenachtige weer en vroege veegacties daarbij hebben geholpen.

Alcohol

Er werden minder mensen vanuit de SEH opgenomen in het ziekenhuis dan in voorgaande jaren. Dat lijkt een aanwijzing dat de ernst van het letsel iets afneemt. Maar Ties Eikendal, voorzitter van de Vereniging van Spoedeisende Hulpartsen, ziet dat het letsel juist steeds ernstiger wordt. Volgens hem speelt alcohol daarbij een rol.

Het aantal gevallen van ernstig alcoholmisbruik steeg door van 380 in 2016 naar tenminste 473 in 2017. Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam meldt  dat daar op beide locaties samen 150 mensen binnenkwamen met verwondingen die samenhingen met zeer ernstige dronkenschap. Van hen hadden er 42 een echte alcoholvergiftiging. In totaal waren er 365 alcoholvergiftigingen, twintig minder dan vorig jaar, stelt VeiligheidNL.

Ook huisartsenposten behandelen vuurwerkslachtoffers. Over het algemeen zijn dat kleine verwondingen. VeiligheidNL heeft dit jaar voor het eerst bij een aantal posten navraag gedaan. Daaruit blijkt dat een huisartsenpost gemiddeld zo'n 12 patiënten ziet met vuurwerkletsel. De zware gevallen zijn doorverwezen naar de spoedeisende hulpen.