Woord van 2016: treitervlogger, pokémonterreur of toch...?

Aangepast
Pokémon Go-spelers in Kijkduin: pokémonterreur? ANP

Brexodus, landarrest, mediaweigeraar, plascontract, pokémonterreur, seniorenpardon, sjoemelzaad, thuisterrorist, treitervlogger en trumpisme. Deze tien woorden heeft Van Dale genomineerd voor de verkiezing van Woord van het Jaar 2016.

Voorwaarde voor nominatie is natuurlijk dat de woorden dit jaar zijn ontstaan. Daarom geen brexit, maar brexodus, vertelt hoofdredacteur Ton den Boon van Van Dale. "Er zijn in juni veel woorden bijgekomen rond de brexit, zoals brexicon, brexitbuffer en brexitschade die zijn doorgedrongen in de media. Maar of ze zullen beklijven is natuurlijk vers twee."

Sommige genomineerde woorden zijn veel in het nieuws geweest, andere ken je misschien helemaal niet. Den Boon geeft toe dat er ook minder bekende woorden in de lijst staan. "Je ziet dat mensen toch kort van memorie zijn. Woorden die later in het jaar zijn ontstaan, herkennen mensen vaak wat beter."

Nieuwe woorden maken duidelijk dat de taal dynamisch is, dat de taal leeft.

Ton den Boon

Maar er zijn ook woorden die lang populair blijven, zoals treitervlogger. "Toen ik het in de zomer signaleerde, dacht ik dat het een gelegenheidswoord was. Maar ik kom het nu nog bijna iedere dag tegen." Volgens Den Boon voorziet het woord duidelijk in een behoefte. "Dat is het leuke van nieuwe woorden, dat ze duidelijk maken dat de taal dynamisch is, dat de taal leeft. En dat ze maatschappelijke ontwikkelingen weerspiegelen."

Vorig jaar werd het woord sjoemelsoftware gekozen als woord van het jaar, met bijna de helft van de stemmen. Het woord kwam veel voor in berichten over auto's waarvan de uitstoot was gemanipuleerd.

Sjoemel

Ook dit keer staat een woord met sjoemelen in de lijst: sjoemelzaad. De Van Dale-hoofdredacteur is 'sjoemel' bij veel verschillende onderwerpen tegengekomen het afgelopen jaar. "Sjoemelwetenschap, sjoemel-koelkast en sjoemelzaad dus. Dat ging over een kliniek in Rotterdam die afgelopen herfst gedoneerd zaad had gemengd." 

Hij snapt wel waarom sjoemelen zijn opwachting heeft gemaakt. "Het woord is net iets minder agressief dan frauderen en er zijn makkelijk samenvoegingen mee te maken, die vaak ook nog allitereren."

Trumpisme

Ook is het woord trumpisme in de lijst te vinden, dat niet veel meer betekent dan het geheel van opvattingen van Donald Trump. Volgens Den Boon is in het nieuws over de Amerikaanse verkiezingen een duidelijk internationaal verschil te zien in de gekozen woorden. "In België kennen ze bijvoorbeeld zich trumperen, wat weer lijkt op het Vlaamse werkwoord zich tromperen, dat vergissen betekent."

Stemmen op Van Dales Woord van het Jaar kan tot en met 19 december. Een dag later wordt de winnaar bekendgemaakt.

Traditiegetrouw kiest genootschap Onze Taal ook een woord van het jaar. Vorig jaar was dat, net als bij Van Dale, sjoemelsoftware. De winnaar van die verkiezing wordt op 31 december bekendgemaakt.

De tien genomineerde woorden met uitleg van Van Dale:

Brexodus

Massale uittocht van bedrijven en personen uit het Verenigd Koninkrijk als gevolg van de brexit.

Landarrest

Als strafmaatregel opgelegd verbod om een land te verlaten.

Mediaweigeraar

Burger die de traditionele media niet vertrouwt en daarom elders nieuwsberichten en commentaren daarop leest (weblogs, sociale media).

Plascontract

Afspraak tussen directie en bewoners van een zorginstelling over de frequentie van het toiletbezoek.

Pokémonterreur

Overlast die spelers van het spel Pokémon Go veroorzaken.

Seniorenpardon

Ontheffing van de sollicitatieplicht, verleend aan werkloze senioren.

Sjoemelzaad

Donorzaad waarvan de herkomst of samenstelling niet geheel duidelijk is.

Thuisterrorist

Terrorist die een terreurdaad pleegt in zijn eigen omgeving of die zijn slachtoffers thuis, in het bijzijn van hun familie, vermoordt.

Treitervlogger

Iemand die videoblogs maakt van het treitergedrag van zijn vrienden en die zelf, door dit gedrag te filmen en de film te publiceren, ook overlast veroorzaakt.

Trumpisme

Geheel van politieke opvattingen van mediamagnaat Donald Trump, gekenmerkt door een aversie tegen het politieke en bestuurlijke establishment.

STER Reclame