Het leven in Raqqa: je mond houden en doen wat IS wil

Vrouwen in Raqqa moeten volledig bedekt zijn, zo staat op een billboard Reuters

Praten met westerse media, daar staat onthoofding op in Raqqa. Er is dus maar weinig bekend over het leven in de Syrische stad waar Islamitische Staat sinds maart 2013 de scepter zwaait. Toch komen er af en toe verhalen naar buiten.

Wat we in ieder geval weten is dat IS in Raqqa de sharia heeft ingevoerd, de strenge islamitische wetgeving. De regels van IS schrijven onder meer voor dat vrouwen weinig rechten hebben en mannen vijf keer per dag moeten bidden. Wie niet luistert, wordt geëxecuteerd. Gewoon op straat, waar iedereen het kan zien.

De Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) hebben een offensief aangekondigd om Raqqa, het belangrijkste bolwerk van IS in Syrië, te heroveren. De SDF bestaat grotendeels uit troepen van de Syrisch-Koerdische strijdgroep YPG (Volksbeschermingseenheden).

Vooral vrouwen gaan gebukt onder de vorm van de sharia die de terreurgroep hanteert. Ze mogen niet werken, niet naar school en alleen compleet bedekt over straat, maar nooit alleen. Ze mogen geen beslissingen nemen en moeten altijd gehoorzamen aan een man.

Vrouwen in Raqqa mogen van IS geen inkopen doen en niet zelf autorijden. Het enige waar ze volgens de wetten van de extremisten voor dienen, is zich voortplanten en zorgen voor de kinderen.

Veertig zweepslagen

En hoewel het verboden is om te praten over het leven in Raqqa, zijn er mensen die met gevaar voor eigen leven de IS-regels trotseren, omdat ze willen dat de buitenwereld weet wat er in hun stad gebeurt. Zoals Mohammed (niet zijn echte naam), die op de website van de BBC een dagboek bijhoudt.

Daarin schrijft hij dat hij zijn vader dood aantrof en zijn moeder zwaargewond na een luchtaanval op de eerste dag dat IS Raqqa innam. Zelf moest hij eraan geloven toen hij zijn ongenoegen uitte over onthoofdingen die plaatsvinden op straat. Hij kreeg veertig zweepslagen. Zijn dagboek wordt geïllustreerd met animatievideo's.

Mohammed vertelt in zijn dagboek dat hij moeite heeft om zijn gezin te voeden. Goederen in de winkels worden door IS zwaar belast en zijn veel te duur.

Hij zag dat een jonge vrouw werd gestenigd in een greppel langs een weg. En toen het lichaam van een vriend onthoofd werd aangetroffen, besloot Mohammed dat het tijd was om Raqqa te verlaten. Maar Raqqa verlaten, dat mag niet zomaar van IS.

IS op meerdere fronten onder vuur

Executies en martelingen

In maart van dit jaar kwam er een video naar buiten van twee vrouwen die in Raqqa wonen. Voor de Zweedse site Expressen TV filmden ze hun leven in de bezette stad.

Sinds IS Raqqa binnenviel, hebben ze meerdere executies en martelingen gezien. Eén van hen vertelt over de eerste keer dat ze dat meemaakte: "Ik ging erheen uit nieuwsgierigheid. Er zat een jonge man op de grond, een soldaat. Naast hem lagen messen. Alle beulen schoten vier of vijf keer op hem. Daarna onthoofdden ze hem. Ik probeerde te kijken, maar ik kon het niet."

Op straat worden vrouwen aangesproken als hun niqaab niet goed zit, zo wordt verteld in de video. "Ik voel me alsof mijn vrouwelijkheid me ontnomen is."

De vrouwen filmden ook in een supermarkt waar vrouwengezichten met zwarte stift van producten zijn weggekrast, zoals op de verpakkingen van haarverf. Ook zijn er beelden van een rotonde in Raqqa waar regelmatig executies worden uitgevoerd en hoofden van vermoorde mensen op het hek worden gespietst.

Een andere manier om enigszins inzicht te krijgen over wat er in Raqqa gebeurt, is via Raqqa is Being Slaughtered Silently (RBSS). Deze actiegroep opereert vanuit de stad zelf en wil laten zien hoe het leven in het IS-kalifaat is.

RBSS heeft een website en is actief op sociale media. De protestgroep heeft bijna 70.000 volgers op Twitter.

Ook de activisten van RBSS zijn hun leven niet zeker. Verschillende leden van de groep zijn opgepakt en vermoord, onder wie een journaliste die berichtte over de situatie in het IS-bolwerk.