RIVM krijgt veel vragen over nieuw tekenvirus

Een volgezogen teek ANP

Het RIVM krijgt veel vragen over het nieuwe tekenvirus dat afgelopen voorjaar voor het eerst in Nederland werd aangetroffen. Het gaat om het TBE-virus, dat zich vanuit Rusland en Duitsland nu ook in Nederland verspreidt. Het virus kan leiden tot teken-encefalitis, een ontsteking in de hersenen.

Het RIVM krijgt er tientallen vragen per week over. Mensen willen vooral weten of ze bezorgd moeten zijn, zegt Jaap van Dissel, hoofd Infectiebestrijding bij het RIVM. "We leggen dan uit dat het zaak is om te voorkomen dat je een tekenbeet oploopt en dat je een teek die zich in je heeft vastgebeten zo snel mogelijk verwijdert." 

Het virus is in Nederland tot nu toe alleen gevonden in teken op de Sallandse Heuvelrug en de Utrechtse Heuvelrug. Meestal gaat het virus over van dier op dier. Het komt veel minder voor dat teken het op mensen overdragen. Voor zover bekend is er tot nu toe in Nederland alleen een wandelaar op de Utrechtse Heuvelrug besmet met het TBE-virus. Die patiënt is inmiddels herstellende. 

Beter in kaart brengen

Hoewel er nog maar één ziektegeval bekend is, wil het RIVM de verspreiding van het virus onder teken goed in kaart brengen. Het onderzoek richt zich op de vraag of het TBE-virus ook in andere delen van Nederland voorkomt en hoe groot de kans is om een infectie op te lopen. "Dat onderzoeken we om een juiste afweging te kunnen maken voor verdere maatregelen, zoals vaccinatie van specifieke beroepsgroepen."

Op dit moment is er geen aanleiding om daartoe over te gaan. Wel is er al een vaccin, dat ook in Nederland te verkrijgen is. Het wordt bijvoorbeeld gebruikt voor mensen die voor een langere periode op vakantie gaan in landen als Oostenrijk, waar die teken-encefalitis veel voorkomt.

Het onderzoek naar de verspreiding  begint dit najaar. Het RIVM werkt daarbij samen met onder meer het Central Veterinary Institute (CVI) en de Universiteit Wageningen.

Hoe gaan ze elders in Europa met het TBE-virus om?

In Oostenrijk is het vaccin opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Dat betekent dat het overgrote deel van de bevolking wordt gevaccineerd. Daardoor is 85 procent van de bevolking beschermd tegen het virus. "De reden daarvoor is dat het virus in heel Oostenrijk voorkomt en er ook veel meer mensen ziek door zijn geworden dan elders in Europa", legt Van Dissel uit.

In bijvoorbeeld Zweden en Duitsland komt het virus vooral lokaal voor, dus in specifieke gebieden. Daar wordt dan ook niet landelijk gevaccineerd. Wel wordt vaccinatie voor sommige beroepen, zoals jager of houtvester, er standaard aanbevolen.

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

Tientallen bezorgde telefoontjes per week bij het RIVM

Toch is ook in het buitenland de kans om de ziekte op te lopen klein. Dat komt doordat maar een heel klein deel van de teken met TBE besmet is. De kans om door een tekenbeet de ziekte van Lyme te krijgen is veel groter. Zo'n 2 procent van alle tekenbeten leidt tot de ziekte van Lyme. Het risico op tekenencefalitis is honderd maal kleiner, zegt Van Dissel.

Bij Staatsbosbeheer komen geen specifieke vragen over het nieuwe virus binnen. "We zien dat mensen zich al langere tijd realiseren dat bescherming tegen teken belangrijk is als je het bos of hoge gras in gaat", zegt een woordvoerder. 

Ine Nijveld, boswachter op de Sallandse Heuvelrug, benadrukt dat het voorkomen van teken je vooral niet moet beletten de natuur in te gaan. "Teken kunnen overal zitten, dus je hoeft niet bang te zijn om de natuur in te gaan. Het is verstandig te zorgen dat je een lange broek aan hebt en niet dwars door het veld gaat." In het buitencentrum van de Sallandse Heuvelrug kunnen mensen folders vinden met informatie over tekenbeten.  

Dat ook in Nederland het TBE-virus voorkomt, betekent vooral dat mensen nog net iets alerter moeten zijn, meent Van Dissel. Maatregelen om een tekenbeet te voorkomen zijn er extra belangrijk door. "Dat betekent toch afdekkende kleren gebruiken in de natuur. Op de paden blijven voor zover mogelijk. Jezelf controleren op teken als je terugkomt. Ook je kinderen. Met name ook achter de oren en bij de haargrens. En zodra je een teek ziet, die zo snel mogelijk verwijderen.” 

Wat weten we van het TBE-virus?

- TBE-virus staat voor Tick-Borne Encefalitis-virus. Encefalitis betekent hersenontsteking en is een zeldzaam, maar ernstig ziektebeeld.
- Het virus wordt vooral overgebracht van dier tot dier. Overdracht van dier op mens is zeldzaam, maar kan optreden via een tekenbeet.
- Tot afgelopen voorjaar was niet bekend dat het TBE-virus bij teken in Nederland voorkwam. Wel was bekend dat het virus in andere, ons omliggende landen voorkomt.
- In heel Europa gaat het naar schatting jaarlijks om zo'n 2000 - 3000 mensen die ziek worden door TBE.
- Zelfs in de gebiedjes in Europa waar tekenencefalitis voorkomt blijkt vaak minder dan 1 op de 1000 teken besmet met het TBE-virus.
- Ter vergelijking: naar schatting 1 op de 5 teken draagt de bacterie bij zich die de ziekte van Lyme kan veroorzaken.
- In vergelijking met de ziekte van Lyme is het een relatief zeldzame infectie. Een TBE-infectie komt ruim honderd keer minder vaak voor.
- In Nederland leidt grofweg 2 procent van de tekenbeten tot de ziekte van Lyme. Op dit moment telt Nederland zo'n twintigduizend ziektegevallen van Lyme per jaar.
- Lang niet alle besmette teken die bijten, maken mensen ziek.
- De kans op ziekte is aanzienlijk kleiner als de teek snel verwijderd wordt.
- In ruim twee derde van de gevallen verloopt een infectie met het TBE-virus zonder klachten.
- Circa een derde wordt na een beet van een besmette teek ziek. Zeven tot veertien dagen na de tekenbeet krijgt men koorts, hoofdpijn, vermoeidheid en spier- en gewrichtspijn.
- Bij na schatting weer een derde van deze groep kan na ongeveer een week zonder klachten, een tweede fase van ziek zijn optreden.
- Bij dit kleine aantal mensen met een infectie kan hersen(vlies)ontsteking (encefalitis) ontstaan, vaak met ernstige hoofdpijn en hoge koorts. Dan is ziekenhuisopname noodzakelijk.
- In Europa zijn twee vaccins tegen het virus op de markt. Ook in Nederland zijn die vaccins beschikbaar, maar dat wordt alleen in hele specifieke gevallen voorgeschreven.

Bron: RIVM

STER Reclame