Europese Marssonde gelanceerd in Kazachstan

ExoMars 2016 op weg

Vanaf de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan is de Europese sonde ExoMars 2016 gelanceerd. De sonde gaat methaan in de atmosfeer van Mars onderzoeken en heeft ook een landertje bij zich.

De Russische Proton-raket met de sonde aan boord vertrok om 10.31 uur. Om 22.30 uur wordt een eerste signaal van de sonde verwacht. 

De missie bestaat uit twee delen. De Trace Gas Orbiter (TGO), een satelliet die in een baan om Mars gaat draaien, en Schiaparelli, een kleine lander waarmee ESA landingstechnieken wil testen.

Geowetenschapper Ten Kate: de metingen kunnen wat zeggen over leven op Mars

Het onderzoek naar methaan in de atmosfeer is belangrijk omdat het een biologische oorsprong zou kunnen hebben. De TGO heeft apparatuur aan boord die duizend keer gevoeliger is dan instrumenten die tot nog toe zijn gebruikt. "We meten de isotopen-samenstelling van het methaan en daaruit kun je afleiden of het biologisch of geologisch van oorsprong is", aldus Rolf de Groot, coördinator van het Marsonderzoek van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. 

Dat hoeft dan nog geen bewijs te zijn dat er leven voorkomt op Mars. "Het kan ook dat het om uitgestorven leven op Mars gaat, want dat methaan kan een hele tijd in de bevroren ondergrond blijven zitten en langzaam losgelaten worden in de atmosfeer. Maar het zou ook kunnen dat er nog steeds bacteriën op Mars zijn die methaan produceren."

De dag van de lancering valt samen met de geboortedag van Giovanni Schiaparelli, de astronoom naar wie het landertje van ExoMars 2016 is genoemd. De Italiaan richtte zijn telescoop in de 19de eeuw op Mars en is verantwoordelijk voor een kaart waarop vreemde structuren te zien waren, die hij 'canali' noemde. Dat leidde tot de mythe van leven op Mars. 

In oktober moet ExoMars bij Mars aankomen. De landing van Schiaparelli staat gepland op 19 oktober. Die landing is vooral een test voor de volgende missie, ExoMars 2018. Dan wil ESA een rover laten landen op Mars. Begin dit jaar werd bekend dat die vervolgmissie mogelijk twee jaar vertraging oploopt vanwege budgetproblemen.

In 2003 mislukte de eerste poging van ESA om een ruimtevaartuig op Mars te laten landen. Na de landing kreeg de vluchtleiding geen contact met de Beagle 2. 

Ditmaal wil ESA wil de risico's beperken door eerst de 'testlander' Schiaparelli te sturen, zegt geowetenschapper Inge Loes ten Kate. "De rover die in 2018 moet worden gelanceerd is net zo groot als de Curiosity-rover die op Mars staat, het is een enorm bakbeest. Als je geen ervaring hebt met landen en je gaat het meteen proberen met zo'n enorm gevaarte, dan loop je heel veel risico."