Wat denken asielzoekers bij deze foto, is een van de vragen op de Noorse cursus Rolien Créton / NOS

Noorwegen geeft vluchtelingen les in seksuele omgang

tijd van publicatie
Geschreven door
Rolien Creton
Correspondent Scandinavië

Cursussen in seksuele omgangsvormen voor vluchtelingen: de Noren hebben er al jarenlang ervaring mee. Na de aanrandingen van jonge vrouwen in Keulen, Stockholm en andere steden staan de cursussen internationaal in de belangstelling. "Vluchtelingen zijn een risicogroep", zegt de Noorse psychologe Jannicke Stav. "Ze hebben trauma's en komen uit landen waar vrouwen een andere rol hebben. Het is noodzakelijk om daarop in te spelen."

"Wat voor associaties krijg je bij dit plaatje?", vraagt de Noorse cursusleidster Linda Hagen, die voor een groep Syrische vluchtelingen staat. Afgebeeld is een vrouw op een bank in een zwart jurkje, hoge hakken, de benen licht gespreid.

'In Eritrea hebben we niet zoiets als emancipatie. Daar is de man de baas.'

In Noorwegen hebben ze veel ervaring met cursussen over seksuele omgangsvormen. Die zijn een paar jaar geleden verplicht gesteld. Een verslag van correspondent Rolien Créton.

De vluchtelingen moeten in groepjes over de situatie discussiëren. "Het hangt af van de situatie", zegt één van hen. "Zit ze in een café of in een kamer alleen?" "Ja, precies", beaamt Hagen. "In Noorwegen is het overigens vrij normaal dat mensen zo zitten." 

Zo worden meerdere vragen aangestipt. Zoals: hoe weet je dat een vrouw geen seks wil? Hagen: "We zijn hier om de ongeschreven regels in Noorwegen te ontcijferen."

Syrische vluchtelingen discussiëren over een foto van een schaars geklede vrouw Rolien Créton / NOS

De cursisten van vandaag zijn verdeeld over het nut van de cursus. De meesten vinden het goed dat er over ongeschreven regels in Noorwegen wordt gepraat. "Als je in een nieuw land komt wonen, moet je de regels kennen", zegt de Syrische Ibrahim Ibrahim. 

Tegelijkertijd bestaat er de angst om gestigmatiseerd te worden. "De Noren moeten begrijpen dat zo'n cursus voor sommige vluchtelingen beledigend is", zegt de 26-jarige Muaz uit Syrie. "En als ze daarom niet willen deelnemen, betekent het niet dat ze verkrachters zijn."

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

'Mensen kunnen zich ook beledigd voelen door de cursus'

Volgens de Eritrese leraar Mussie Redab Danjew is het uiterst belangrijk om vluchtelingen te vertellen over de man-vrouw verhouding in Noorwegen. Danjew kwam 17 jaar geleden als vluchteling naar Stavanger en geeft nu andere vluchtelingen les in taal en cultuur. 

Danjew: "In Eritrea hebben we niet zoiets als emancipatie. Daar is de man de baas." Als hij door het multiculturele deel van Stavanger loopt, ontmoet hij zijn voormalige leerling Mustafa uit Somalië, die twee jaar geleden naar Noorwegen kwam. Mustafa en zijn vrienden moeten heel hard lachen als reactie op de vraag wat ze van de emancipatielessen hebben geleerd. 

Mustafa somt op: "Ik heb geleerd dat de man in Noorwegen moet meehelpen in het huishouden, luiers verschoont, kookt en schoonmaakt." Mustafa doet dat naar eigen zeggen nu ook. Hij werkt net als zijn Somalische vrouw en heeft twee kinderen. "We zijn op elkaar aangewezen. M'n vrouw zei tegen me: we moeten het samen doen."

Eritrese leraar Mussie Redab Danjew en zijn vriend Yoseph Ghezai Rolien Créton / NOS

De cursus 'seksuele omgangsvormen' werd in 2012 in opdracht van het Noorse ministerie van Buitenlandse Zaken ontwikkeld. Wetenschappers zijn overtuigd dat de cursussen nut hebben, al is dit nooit goed onderzocht. 

Eén van de cursussen werd gemaakt door de organisatie Alternatief voor Geweld (ATV). 

Psychologe Jannicke Stav van ATV denkt niet dat de cursussen seksueel geweld kunnen voorkomen. Maar het is volgens haar essentieel om over seksuele omgangsvormen te praten en het thema bespreekbaar te maken. "Het ergste wat kan gebeuren, is dat je het doodzwijgt", aldus Stav.

Psychologie Jannicke Stav legt de omgangsregels in Noorwegen uit Rolien Créton / NOS

Eigenlijk wilde de Noorse regering de cursussen wegbezuinigen. Maar na de aanrandingen van jonge vrouwen in Keulen is besloten om het project voort te zetten.

"Daar ben ik blij mee", zegt Anne Hale, die 's avonds met twee vriendinnen door Stavanger loopt. "Wat in Keulen is gebeurd, zou ook hier in Noorwegen kunnen gebeuren. Juist daarom is het goed om de cursussen verplicht te stellen. Iedereen die hier in Noorwegen komt wonen, moet leren dat emancipatie boven alles gaat en dat man en vrouw gelijk zijn."

Anne Hale (l) en haar vriendinnen tijdens het uitgaan in Stavanger Rolien Créton / NOS

Volgens de Eritrese leraar Mussie Redab Danjew is het bovendien belangrijk dat de Noren proberen om de situatie van vluchtelingen in een nieuw land te begrijpen. "In Eritrea wordt een man bijvoorbeeld gecorrigeerd door de familie. Maar als diezelfde man alleen naar Noorwegen komt, is hij alleen en is er niemand meer die hem terugfluit. Dan moet hij er zelf achterkomen hoe hij zich moet gedragen."

Danjew wil de Noorse cultuur niet aan zijn leerlingen opleggen. Maar hij hamert er wel op dat ze de ongeschreven regels goed kennen. Danjew: "Dat is in hun eigen belang."

STER reclame