Plasterk en politie winnen prijs grootste privacyschender

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op het Binnenhof ANP
Geschreven door
Joost Schellevis
Researchredacteur

Minister Plasterk heeft zijn Big Brother Award binnengesleept met een nieuwe wet, die de geheime diensten op grotere schaal dan voorheen mensen laat aftappen. De Nationale Politie heeft gewonnen met zijn plannen om misdrijven te voorspellen.

De prijzen zijn vanavond uitgereikt door burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom in de Stadsschouwburg in Amsterdam.

Aftapwet

Volgens Bits of Freedom is het wetsvoorstel, dat de geheime diensten de mogelijkheid geeft om bijvoorbeeld in één keer een hele wijk of een hele stad af te tappen, problematisch. "Het gaat om massale opslag van gegevens van onschuldige burgers", stelt directeur Hans de Zwart van de privacy-organisatie. Ook is er volgens hem te weinig onafhankelijk toezicht op de geheime dienst.

"Dat er de afgelopen 10 jaar geen aanslagen hebben plaatsgevonden, kwam niet vanzelf", verweert minister Plasterk zich. Verder zei hij dat het om een wetsvoorstel gaat, en er kunnen dus dingen worden aangepast.

De geheime dienst mag op dit moment enkel gericht aftappen, maar als het aan het kabinet ligt verandert dat dus. Er kwamen eerder al veel negatieve reacties op het wetsvoorstel, waaronder van mensenrechtenorganisatie Amnesty en grote bedrijven als Google en Microsoft.

Wat verandert er in de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten?

Naast Plasterk was ook verzekeraar Achmea genomineerd, vanwege het proefballonnetje dat de provider opliet om gedrag van verzekerden in de gaten te houden. Zo konden ze korting krijgen op de premie. Softwaregigant Microsoft was genomineerd vanwege de 'slechte privacy-instellingen' van Windows 10.

Predictive policing 

Ook de nationale politie, die met predictive policing wil voorspellen waar misdrijven zullen plaatsvinden, werd 'beloond' met een prijs. Volgens de politie kan criminaliteit zo doelgerichter worden voorkomen, maar de privacy-activisten zien vooral bezwaren.

"De politie wordt hierdoor een data-verzamelaar en maakt afwijkend gedrag verdacht", aldus De Zwart. De focus zou volgens hem moeten liggen op strafbaar gedrag, en niet op afwijkend gedrag. "Als je ergens gaat kijken, is de kans groot dat je ook iets zult vinden", aldus De Zwart. 

De politie ziet het anders. "Informatie uit die aangiften wordt door ons gebruikt om de buurt veiliger te maken en juist die volgende inbraak of straatroof te voorkomen", aldus de politie in een schriftelijke reactie. "Met privacyschendingen heeft dat niets te maken, wel met gewoon ons werk doen."

Ook het Van der Valk-hotel in Hengelo, dat zijn volledige klantenbestand doorsluist naar de politie, stond op de nominatielijst.