NOSop3

298.000 kraanvogels voor MH17: 'in elk vogeltje zit zo veel emotie'

NOS/Bobby Schinkel

In het oude dierenpark van Emmen staan 298.000 kraanvogels van papier. Het zijn er duizend per slachtoffer van de ramp met vlucht MH17. Bedenker Tjitske Dijkstra begon met vouwen als eerbetoon aan haar vriendin Hieke, die om het leven kwam bij de crash.

298.000 kraanvogels voor MH17

"In het begin was het vooral om handen en voeten te geven aan mijn verdriet", zegt Dijkstra. "Het was fijn om ergens mee bezig te zijn, om iets met mijn gevoelens te kunnen doen." Haar leerlingen op het Alfa College in Groningen hielpen haar met vouwen.

Aanvankelijk was het plan om duizend kraanvogels te maken, maar dat aantal was al erg snel bereikt. Door media-aandacht kwamen er zakken vol papieren vogels vanuit het hele land, en zelfs van over de grens. "We kregen vogels uit onder meer Spanje en Zuid-Afrika, maar ook helemaal uit Nieuw-Zeeland en Australi├ź."

Het idee van een eerbetoon dat bestaat uit duizend kraanvogels komt van de Japanse Sadako Sasaki. Tien jaar na de atoombom op de Japanse stad Hiroshima kreeg zij leukemie door de straling.

Volgens een Japanse legende mag je een wens doen als je duizend kraanvogels hebt gevouwen. De duizend haalde Sadako niet. Toch vroeg ze in een wens om wereldvrede. Nog altijd worden in Hiroshima miljoenen vogeltjes voor haar neergelegd.

Eerst stonden de zestig verhuisdozen met vouwsels in een opslagruimte, maar uiteindelijk wilde Dijkstra er toch iets mee doen. "Ik voelde me verantwoordelijk voor de vogels, voor iedereen die mee had gevouwen."

Om een bestemming voor de kunstwerken te bedenken, schakelde ze de hulp van kunstenaar Ingo Leth in.

Een kraanvogel is altijd met een reden gevouwen. Het is niet zomaar een papieren vogeltje, er zit zo veel emotie in.

Kunstenaar Ingo Leth

De kraanvogel staat centraal in Lehts werk. Toen zijn moeder kanker kreeg, begon hij met het verwerken van de kraanvogels in zijn kunst. "Een kraanvogel is altijd met een reden gevouwen", zegt Leht. "Het is niet zomaar een papieren vogeltje, er zit zo veel emotie in."

In de Japanse cultuur staat de vogel symbool voor liefde, geluk, saamhorigheid, vrede en gezondheid.

In het midden van de zaal in het Afrikahuis zijn duizenden kraanvogels opgesteld als een druppel die golven veroorzaakt. Leht legt uit: "Dit kunstwerk staat symbool voor de golfbeweging die zo'n gebeurtenis veroorzaakt. De crash heeft zo'n impact gehad op de samenleving: je merkt er nog steeds de gevolgen van."

De opstelling in de oude dierentuin in Emmen NOS/Bobby Schinkel

Het kost een geoefende vouwer drie minuten om een kraanvogel te maken. In 298.000 vogels zitten dus in totaal 14.900 uren, bijna 621 dagen, aan vouwtijd. "Dat laat zien hoe betrokken mensen zijn. En er komen nog steeds vogeltjes binnen", zegt Leht.

Dijkstra is enorm dankbaar voor alle vogels. "Alle vouwers zijn een spil van deze expositie. Het geeft een gevoel van saamhorigheid, hetzelfde gevoel dat ik kreeg van de steun die ik kreeg toen ik mijn vriendin verloor na de crash."