NOSop3

Basisbeurs, ov-kaart en innovatie: vier lijsttrekkers sparren op de TU Delft

ANP

De basisbeurs, gratis ov-kaarten voor de hele week en meer geld voor innovatie en wetenschap: daarover discussieerden vanmiddag vier lijsttrekkers met elkaar in het verkiezingsdebat aan de TU Delft. O ja, en er werd ook best vaak gezegd dat ze het eigenlijk veel met elkaar eens zijn.

De vier lijsttrekkers van partijen die onderwijs hoog op de agenda hebben staan, waren erbij in Delft: Asscher (PvdA), Segers (ChristenUnie), Klaver (GroenLinks) en Pechtold (D66). SP, VVD, CDA en PVV schitterden door afwezigheid. 

Waarom waren de grote partijen er eigenlijk niet bij?

Het is best raar dat de vier grote partijen er niet bij waren, maar partijen moeten natuurlijk keuzes maken, zegt politiek verslaggever Xander van der Wulp. "De agenda’s van de lijsttrekkers staan nu al bomvol met allerlei activiteiten. De hele organisatie rond een debat is tegenwoordig politiek op zich. De organisator stelt voorwaarden en de partijen stellen voorwaarden. Zo was de VVD aanvankelijk van plan Zijlstra te sturen als vervanger van Rutte, die als premier nog een vollere agenda heeft dan de anderen, maar de andere partijen zagen dat dan weer niet zitten en zo moest de organisatie Zijlstra afbellen."

"Er komen ook nog verschillende tv-debatten waar iedereen wel bij zal zijn. Over het algemeen kan je wel zeggen dat de VVD en de PVV de lat voor dit soort debatten heel hoog leggen… Die twee partijen gaan samen voorop in de peilingen en hebben wellicht het idee dat ze het ook zonder wel redden. 

Ov-kaart

De belangstelling was groot. Studenten stonden zelfs op wachtlijsten om erbij te zijn. Pechtold vertelde over zijn plannen alle studenten een ov-kaart voor de hele week te geven, omdat we nu in een 24-uurs-economie leven. 

Dit kon op kritiek rekenen van de andere lijsttrekkers. "Het kost veel, en ik zie niet welke problemen dit oplost", zei Klaver. "Een doekje voor het bloeden", noemde Segers het. Volgens Asscher kon je ook wel voorstellen om gratis bier uit te delen (met luid applaus in de zaal tot gevolg) maar is het geld harder nodig voor andere dingen. 

Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers NOS

Basisbeurs terug?

Segers bracht het debat telkens weer terug op de basisbeurs, die zijn partij wil terugbrengen. "Studenten worden met veel schulden opgezadeld. En als je eindelijk klaar bent met betalen, moet je weer gaan betalen voor je eigen kinderen." De andere politieke leiders waren het er niet mee eens. Niet vreemd, want zij hebben het plan gesteund om de basisbeurs af te schaffen. "Ik vind dit systeem rechtvaardiger", reageerde Asscher. "Inkomensondersteuning moet gaan naar wie het het meeste nodig heeft."

Zelf heeft hij als student bij de New York Pizza gewerkt. "Een baan zoals veel studenten hier hebben. Als jij klaar bent, blijven sommige collega’s daar werken. Moeten zij nou betalen voor jouw studie?"

Ook Klaver en Pechtold verdedigden het afschaffen van de basisbeurs. "Het heeft een miljard voor het onderwijs opgeleverd in tijden van enorme bezuinigingen", zei Pechtold. "Wij staan er ook voor", zei Klaver. "Maar je moet ook niet blind zijn voor andere effecten ervan. Wij zien bottlenecks. Studenten met een beperking bijvoorbeeld."

De terugkeer van de basisbeurs is op korte termijn niet te verwachten, zegt Xander. "Van de wat grotere partijen willen alleen het CDA, de ChristenUnie en de SP het leenstelsel afschaffen. Wat de PVV wil, is niet helemaal helder, er staat niks over in hun korte verkiezingsprogramma. Dat betekent dat er niet snel een meerderheid gevonden zal worden om het af te schaffen."

Wel zijn aanpassingen mogelijk, als bijvoorbeeld het CDA mee gaat doen in een nieuw kabinet en hier een belangrijk punt van maakt. 

Studenten in het publiek NOS

Geld voor innovatie

Pechtold was het eens met de stelling ‘als mijn partij in de regering komt, investeren wij 1 miljard structureel per jaar in onderzoek en innovatie'. Want, zei hij: je kunt investeren niet alleen aan bedrijven overlaten. "Zij investeren heel gericht en het moet ze winst opleveren." 

De PvdA wil de bedrijven er juist bij betrekken, vertelt Asscher. Maar dan met behulp van een speciale investeringsbank waarbij bedrijven met de overheid samen investeren. 

Ook Klaver ziet samenwerking met het bedrijfsleven wel zitten. "De belastingregelingen die nu bestaan, worden alleen gebruikt om belastingen te ontduiken. Je moet zorgen dat bedrijven echt gaan investeren in innovatie."

Benoemen ze in hun verkiezingsprogramma’s waar het geld nou echt heengaat?

Xander: "Het ene verkiezingsprogramma is veel specifieker dan het andere. Sommige partijen komen daarnaast ook met een nadere uitwerking, zoals D66 en de PvdA vandaag. Uiteindelijk vallen de echte beslissingen straks in de formatie. Dan wordt duidelijk hoeveel er echt naar onderwijs gaat en waar de nadruk op komt te liggen."

"D66 en de PvdA reserveren extra miljarden voor onderwijs en komen met een nadere uitwerking van hun plannen. Daarmee zijn ze erin geslaagd om van vandaag een ‘onderwijsdag’ in de campagne te maken."

"In het vervolg van de campagne zullen we dit onderwerp ongetwijfeld nog vaker voorbij horen komen, maar het is zeker geen dominant thema zoals bijvoorbeeld immigratie, veiligheid, de internationale politieke situatie en de EU."

Uiteindelijk waren de politici het op veel thema's met elkaar eens. Zo veel dat een student in het publiek vroeg of ze niet konden fuseren. Daar wilden de lijsttrekkers niet echt op ingaan. 

In hun slotpleidooien riepen ze allen op om te gaan stemmen tegen politici die de samenleving verdelen. "Roep iedereen om je heen op om te gaan stemmen", zei Klaver. "Zorg dat je 16 maart niet wakker wordt met het idee: had ik maar gestemd", zei Pechtold. "Onze toekomst ligt in samenwerking", zei Asscher. "Stem op partijen die de kloof willen verkleinen", zei Segers.

Anna, Joost en Jeroen NOS

De drie vrienden Anna Kaal (24, Geneeskunde), Joost Stenfert (24, Civiele Techniek) en Jeroen Ubels (24, Bouwkunde) discussiëren nog even na. Joost vond het jammer dat Asscher het onderwerp vaak bracht op het lager onderwijs, terwijl het hier toch over het hogere onderwijs ging, en Anna vond dat juist sterk. Zij had zelfs nog wel meer over ander onderwerpen willen horen, zoals de zorg. 

Waar ze het wel over eens zijn: de lijsttrekkers waren allemaal veel charismatischer dan ze dachten. "Ze volgen hun idealen. Dat schept toch vertrouwen", zegt Jeroen.