NOSop3

'Een psychose is topsport'

ANP
Geschreven door
Suse van Kleef
Verslaggever NOS op 3

Bijna een kwart van de psychoses zou verband kunnen houden met het roken van krachtige cannabis. Dat blijkt uit Brits onderzoek

Dat blowen en psychoses aan elkaar gelinkt worden, hebben we al eerder gehoord. Tot nu toe schatten deskundigen dat 6 tot 10 procent van de psychoses te maken zou kunnen hebben met het roken van sterke wiet. Het Britse onderzoek komt dus met een veel hoger percentage: maar liefst 24 procent.

Een psychose krijgen is topsport. Je brandt je hersenen op.

Caspar
Caspar raakte in een psychose Suse van Kleef / NOS

De 25-jarige Caspar raakte drie jaar geleden in een psychose. "Een psychose krijgen is topsport. Je brandt je hersenen op", zegt hij. "Je leeft in een fantasiewereld, en geen leuke fantasiewereld."

In het half jaar voorafgaand aan zijn psychose maakte hij zich zorgen over de ongelijkheid in de wereld. Hij zag extreme armoede in zijn geboorteland Sierra Leone en probeerde daar oplossingen voor te verzinnen. Daarnaast blowde hij veel, makkelijk een gram per dag. "Ik leefde letterlijk op wiet. Dat heeft me geen goed gedaan."

Ik sliep in twee weken maar drie dagen.

Caspar

"Op een gegeven moment had ik een week niet gegeten, had ik drie dagen geslapen in twee weken. Dan ben je helemaal klaar", vertelt Caspar. "Maar mentaal ging m'n energie wel door, dus ik ratelde maar door. Op een gegeven moment kwam ik bij m'n moeder aan. Ik zei: het gaat niet goed met me."

Hij werd door de politie afgevoerd naar de Mentrum Kliniek, waar mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en verslavingen in behandeling zijn. "Ik werd opgesloten in een crisisopvang, ging in behandeling en kreeg heel veel medicijnen. Daar heb ik twee maanden gezeten."

Verlof

Daarna mocht hij naar afdeling twee, waar je wat vaker naar buiten mag en mag sporten. "Uiteindelijk ga je naar de laatste verdieping", legt Caspar uit. "Dan mag je op verlof: twee dagen per week naar huis in het weekend." Zo keerde hij langzamerhand terug in de maatschappij. 

Caspar vertelt over zijn psychose
'Op een gegeven moment had ik een week niet gegeten'

Achterdochtig

Zijn psychose was allesomvattend, vertelt Caspar. "Je moet je indenken dat je geen controle meer hebt over normale dingen. Op het verkeer letten wordt ineens heel erg intensief." Ook kreeg alles een betekenis. "Mensen lijken een dubbele agenda te hebben. Als iemand vroeg: 'gaat het goed?' was ik al meteen heel achterdochtig. Dan dacht ik: hoe bedoel je? Waarom zou het niet goed gaan? Weet jij meer dan ik?"

Op een gegeven moment kwam Caspar de deur bijna niet meer uit. "Ik kon geen boodschappen meer doen. Je bent bang dat de wereld vergaat als je iemand niet op een bepaalde manier benadert, of als je niet onderzoekt waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt."

Als iemand vroeg: 'gaat het goed?' was ik al meteen heel achterdochtig. Dan dacht ik: hoe bedoel je? Waarom zou het niet goed gaan? Weet jij meer dan ik?

Caspar
Lieuwe de Haan onderzoekt psychoses aan het AMC Suse van Kleef / NOS

Een paar vragen aan deskundigen over psychoses en cannabis:

Hoe groot is de kans op een psychose?

3 procent van de Nederlanders krijgt een psychose. "Als je voor je 15e verjaardag begint met blowen, wordt de kans daarop vier keer zo groot", zegt hoogleraar psychische stoornissen Lieuwe de Haan van het AMC. "Als je rond je 18e begint, is de kans twee keer zo groot."

En als er psychoses voorkomen in je familie, dan vergroot dat de kans dat jij er mee te maken krijgt enorm. "Als je ouders of broers of zussen er aanleg voor hebben, dan heb jij 10 procent kans om een psychose of psychotische verschijnselen te ontwikkelen."

Hoe herken ik een psychose bij iemand anders?

"Als mensen zich heel erg terugtrekken, vrienden niet meer opzoeken en sociaal contact en werk vermijden, kan dat wijzen op een psychose", zegt De Haan. "Het is belangrijk dat mensen dan hulp zoeken, bijvoorbeeld op psychose.net of door het aan te kaarten bij hun huisarts."

Moet zware cannabis uit de handel?

De onderzoeken spitsen zich vaak toe op krachtige cannabis, cannabis waar een hoog percentage van de stof THC in zit. Volgens hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Maastricht Jim van Os scheelt het al als je sterke cannabis uit de handel neemt. "Wiet met een hoog THC-gehalte dus. Je kan dan al veel psychoses voorkomen."

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Coffeeshophouders weten niet precies hoeveel THC er in hun wiet zit. Zij meten het niet en weten officieel ook niet waar hun wiet vandaan komt. De wietleveranciers zijn immers illegaal en het spul wordt via de achterdeur aangeboden.

De Haan pleit voor een betere informatievoorziening over sterke cannabis. "Dat vind ik wel echt een punt. Aan heel veel risicofactoren kunnen we niet zoveel doen: als je gevoelig bent voor psychoses dan is dat nu eenmaal zo. Maar op het THC-gehalte en de kennis daarover hebben we wel vat. We moeten geen war on drugs willen, we weten dat dat niet werkt. Maar ik denk wel dat je mensen hier beter over kunt voorlichten." 

Wat rook je eigenlijk?

Sommige coffeeshops proberen toch wat duidelijkheid te kweken over de hoeveelheid THC in hun waar. In Haarlem hebben acht coffeeshops een keurmerk. Die coffeeshops werken met kleurcodes: rood, blauw en groen. Daarmee geven ze aan dat de cannabissterkte laag, middelmatig of hoog is. 

Omdat de waarde niet precies gemeten wordt, bepaalt de coffeeshophouder op basis van zijn ervaring welk kleurlabel de cannabis krijgt.  Zo krijg je als consument toch een indicatie van de sterkte.

Caspar noemt zijn psychose een rollercoaster door het onderbewustzijn. "Alles waar je normaliter aan het eind van de dag over nadenkt - 'Had ik dit anders moeten aanpakken? Is dit wel de bedoeling?' - dat schiet allemaal in een keer, bij elk gesprek, elk contact, elke handeling door je hoofd."

'Het is goed zo'

Het was zijn eerste en laatste psychose, hoopt Caspar. "Ik denk niet meer dat ik in mijn eentje van alles op moet lossen. Denk niet meer dat de wereldproblemen volledig mijn probleem zijn. Ik hoef niet alles te analyseren. Ik heb werk, heb vrienden, doe leuke dingen. Het is goed zo." En blowen? "Dat doe ik niet meer." 

Ik had ook dagen dat ik me een soort superheld voelde.

Caspar