Nieuwsuur

Invasie van exotische soorten: een plaag of kans?

NOS

Goudvissen in de grachten, Alexanderparkieten in de parken en oprukkende Japanse sierplanten in Amersfoort. Volgens een aantal biologen zijn exotische planten en dieren een van de grootse bedreigingen voor onze biodiversiteit.

In het programma De Kennis van Nu luiden wetenschappers en biologen de noodklok. Exoten zetten steeds makkelijker voet aan de grond in Nederland, terwijl de bestrijding achterblijft. Zij pleiten voor een centrale aanpak in bestrijding. De Europese Unie schat de schade in lidstaten op ruim 12 miljard.

De Japanse duizendknoop neemt onze stad over.

Christel Tijhuis

Zo wordt Amersfoort overwoekerd door de Japanse duizendknoop, een sierplant die nietsvermoedend werd meegenomen uit Japan. De plant, die 20 centimeter per dag groeit, breekt inmiddels wegdekken open en tast funderingen aan.

"De plant neemt onze stad over", zegt Christel Tijhuis van de gemeente Amersfoort. "We hebben al vier hectare vol met deze plant. Het is een invasieve exoot, hij hoort hier niet." De schade loopt volgens Tijhuis flink op. "Wij zijn gestopt met rekenen bij een half miljard."

Invasieve exoten zijn exotische planten- en dierensoorten die door de mens zijn verspreid.

De agressieve woekeraar wordt nu chemisch bestreden door de gemeente. "We kunnen anders de veiligheid van onze openbare ruimte zo langzamerhand niet meer garanderen", zegt Tijhuis.

'Twee weken geleden stond hier nog niks, nu is de plant bijna net zo groot als ik'
Zo wordt Amersfoort overwoekerd door de Japanse duizendknoop, een sierplant die nietsvermoedend werd meegenomen uit Japan. De plant, die 20 centimeter per dag groeit, breekt inmiddels wegdekken open en tast funderingen aan. "De plant neemt onze stad over", zegt Christel Tijhuis van de gemeente Amersfoort. "We hebben al vier hectare vol met deze plant. Het is een invasieve exoot, hij hoort hier niet." De schade loopt volgens Tijhuis flink op. "Wij zijn gestopt met rekenen bij een half miljard."

Maar niet iedereen ziet de invasie van exoten als bedreiging. Visser André Blokland ziet juist kansen. De plaag aan Amerikaanse rivierkreeften in Nederlandse sloten kan volgens hem worden opgelost door ze op te eten. "Ik zeg, joh het zit er, dus vangen en opeten. Ik vind ze lekker en mijn klanten ook. Dat is toch fantastisch."

In andere landen is de rivierkreeft een gewild product. Dat er in Nederland nog niet grootschalig op wordt gevist, heeft alles te maken met regelgeving.

Dat het beestje nog op de lijst met invasieve exoten staat is volgens Blokland achterhaald. "Die jongens met loog als achternaam hebben de rivierkreeft erop gezet: ecologen en biologen. Dit waren tig jaren geleden misschien Amerikaanse rivierkreeften, maar tegenwoordig gewoon Hollandse. Dit zijn nieuwe Nederlanders."

De EU heeft een lijst opgesteld met een kleine 40 plant- en diersoorten waarvan bezit, handel, kweek en transport verboden zijn.

Stadsbioloog Martin Melchers vindt dat het beleid over exoten "krom en selectief". "Als je lekker bent, ben je van harte welkom, kijk naar de snoekbaars, de aardappel en andere planten uit de Andes. Dan is het ineens geen exoot meer."

Olifanten op de Dam, kun je zo afschieten.

Martin Melchers, stadsbioloog

Daarnaast is de mens zelf schuldig aan de verspreiding, stelt Melchers. "Wij zijn de oorzaak van de verspreiding. En ineens verdienen mensen geld aan beleid over invasieve exoten. Wat een onzin-onderwerp."

Bestrijding is volgens hem een onbegonnen zaak. "Grote exoten kun je nog de oorlog verklaren. Olifanten op de Dam, kun je zo afschieten. En ik snap dat je de reuzenberenklauw weggehaald uit oogpunt van de gezondheidszorg."

"Maar de meeste exoten zijn onontkoombaar aanwezig en daar moeten we de rest van ons bestaan op aarde mee delen. Wil je het echt weghebben, dan zou je er een atoombom moeten gooien."

Van de 36.275 soorten die in Nederland voorkomen, gelden er 880 als exoten, planten en dieren die door menselijk toedoen in ons land zijn beland. Sommige daarvan zijn slecht voor het milieu, de volksgezondheid of de economie.

De opmars van niet inheemse planten en dieren in Nederland
Wat te doen tegen de exoten?