Hoe werkt het broeikaseffect?

Droogte als een van de gevolgen van de opwarming van de aarde Droogte als een van de gevolgen van de opwarming van de aarde Foto: AFP

Door buitenlandredacteur Jeanet Schuurman

'Broeikaseffect' en 'broeikasgassen' zijn tegenwoordig bijna scheldwoorden, maar bij een broeikas denk je toch al gauw aan aangename warmte … en in een kas groeit alles toch goed? Dus wat is het probleem nou eigenlijk? 

De aarde wordt verwarmd door de zon. De atmosfeer kaatst een deel van de zonnestralen terug, de ruimte in. Een ander deel bereikt het aardoppervlak en verwarmt de aarde. Ook die warmte wordt weer teruggekaatst, maar een deel wordt tegengehouden door zogeheten 'broeikasgassen'. Broeikasgassen zijn dus natuurlijke gassen als waterdamp en CO2 die een warme deken om de aarde heen leggen. Dat effect is het broeikaseffect. 

Verstoring
Zonder het natuurlijke broeikaseffect zou het ijskoud zijn op aarde. -18 graden, in plaats van de huidige +15. Dus moeten we eigenlijk blij zijn met het broeikaseffect. 

Maar volgens de klimatologen is het evenwicht nu verstoord; de mens heeft de afgelopen eeuw extra broeikasgassen in de atmosfeer gepompt (zo is in de vorige eeuw de concentratie van kooldioxide, CO2, met 30 procent toegenomen), waardoor het broeikaseffect is versterkt. In de kas die aarde heet, wordt het dus steeds warmer.

Gassen
Broeikasgassen zijn gassen die bijdragen aan de opwarming van de dampkring. Dit zijn de belangrijkste: 

• Kooldioxide (CO2): het bekendste en belangrijkste broeikasgas. CO2 is in wezen onschuldig. Het komt van nature in de lucht voor; is onzichtbaar en reukloos, en maakt deel uit van een natuurlijke kringloop. Het overschot aan CO2 ontstaat door verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie, gas en kolen. 

• Methaan (CH4) draagt wereldwijd voor ongeveer 20 procent bij aan het versterkte broeikaseffect. Een grote bron van methaan is de veeteelt. Andere bronnen: vuilstortplaatsen, rijstbouw, moerassen en olie- en gaswinning. 

• Lachgas (N2O) is een gasvormige stikstofverbinding. De uitstoot is relatief klein, maar één molecuul N2O blijft wel 150 jaar in de atmosfeer. Het broeikaseffect is daardoor 310 keer sterker dan dat van koolstofdioxide. Lachgas is half natuurlijk: het komt vrij uit bodem en water, maar ook bij de verbranding van fossiele brandstoffen, bij de productie van kunststoffen en in de landbouw.

Deel deze pagina

Video en Audio

Meer video en audio