Door redacteur Lambert Teuwissen
"We willen niet een griezelkabinet zijn." Laurens de Rooy weet dat er een bijzonder slag mensen kan afkomen op de collectie waarvan hij de curator is. Het Museum Vrolik telt 5000 anatomische preparaten als cyclopen, handen met twee duimen, babyskeletten en het dodenmasker van Tsaar Nicolaas II.
"Iedereen die interesse heeft is welkom in het museum, maar we willen vooral laten zien dat het een oude, wetenschappelijke verzameling is die nog steeds waarde heeft."
Fotoboek
Het Museum Vrolik, ondergebracht in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en op afspraak te bezoeken, is de enige anatomische collectie van Nederland die zo toegankelijk is. Om het aan een nog groter publiek voor te stellen, verscheen deze week 'Verzamelaars van vorm', een fotoboek waarin de geschiedenis van de collectie en de fascinerendste objecten worden beschreven.
De verzameling werd 200 jaar geleden aangelegd door vader Gerard en zoon Willem Vrolik, hoogleraren in Amsterdam. "Aan het begin van de 19de eeuw doceerden de hoogleraren thuis. Dan was het handig om thuis zo'n verzameling te hebben om de lessen toe te lichten met preparaten", legt De Rooy uit.
Darwins schuld
Na de dood van Willem Vrolik nam de voorganger van de Universiteit van Amsterdam de collectie integraal over van zijn weduwe voor 12.000 gulden. Een koopje, vindt De Rooy. Hij noemt de collectie-Vrolik uniek in zijn soort. "In die tijd begonnen universiteiten zelf te verzamelen en de collectie-Vrolik is de laatste van zo'n private verzameling."
Dat dit soort collecties niet meer werden aangelegd, heeft ook te maken met de opkomst van de evolutietheorie. Dit jaar wordt het 150-jarig jubileum gevierd van Darwins 'Oorsprong der Soorten'. "Willem Vrolik geloofde dat het dierlijk leven allemaal door God was geschapen volgens een bepaald plan. Om dit plan te laten zien, was het van belang om van al die dierlijke vormen voorbeelden te hebben. Hij wilde een lijn laten zien van de minst volmaakte dieren naar het volmaakte, de mens."
"Op het moment dat mensen evolutionair gaan verzamelen, met het idee van een stamboom, was het niet meer nodig om zo'n overzicht te geven. Als je geïnteresseerd was in de menselijke evolutie dan had je wat aan apenanatomie, maar niks aan hoefdieren of walvissen of vogels, omdat dat allemaal zijtakken zijn."
Vergeten
Volgens De Rooy heeft de collectie nog steeds wetenschappelijke waarde. Dat bleek toen een paar jaar geleden enkele preparaten aan nieuw onderzoek werden onderworpen. Willem Vrolik blijkt niet minder dan zes syndromen voor het eerst beschreven te hebben. Toch is zijn naam slechts verbonden aan een ervan.
"Hij heeft nergens als zodanig benoemd dat het iets nieuws was. Hij had niet door dat hij ergens de eerste mee was. Zoals dat wel vaker gaat met wetenschap vergeten mensen vaak het werk van oudere onderzoekers." Het fotoboek doet er alles aan om dat een tweede keer te voorkomen.
Verzamelaars van Vorm - Laurens de Rooy - AUP - ISBN: 9780-56295516 - €29,50
Deel deze pagina
»
»
»