Door correspondent Arjen van der Horst
Het moderne Europa lijkt soms op het Frankrijk van de vroege Middeleeuwen. In het prille begin van de Franse natiestaat was het koningschap nog geen geboorterecht. De machtige hertogen en graven van Frankrijk kozen uit hun midden de koning. Vaak benoemden ze met opzet een zwakke leider, want de edellieden wilden toch vooral liever zelf de touwtjes in handen houden. Alleen in tijden van crisis kozen ze een sterke vorst. Zo centraliseerde de macht zich met horten en stoten in Frankrijk.
Economische storm
De regeringsleiders van de EU-landen staan voor een vergelijkbare keuze. Europa verkeert in een zware economische storm en moet alle zeilen bijzetten om haar belangen te verdedigen. Kiezen we een sterke president met een bekend gezicht die de EU op het wereldtoneel kan vertegenwoordigen? Of wordt het, in de woorden van het Britse tijdschrift The Economist, een "Europygmee", die de grote jongens in de EU makkelijk opzij kunnen schuiven, maar die China en Amerika nauwelijks serieus zullen nemen?
In de categorie pygmeeën hebben we tal van kandidaten. De Euroveteraan Juncker uit Luxemburg, de Belgische premier Van Rompuy, voormalig president Ahtisaari van Finland en natuurlijk de Nederlandse premier Jan Peter Balkenende. Maar in de koningsklasse is er maar één naam: Tony Blair.
Controversieel
De kandidatuur van de Britse oud-premier is op zijn zachts gezegd controversieel in Europa. Blair is een man die veel weerzin oproept, alleen al vanwege zijn nationaliteit. Groot-Brittannië is altijd het meest eurosceptische land van de Europese Unie geweest. Veel Europese landen ervaren het als cynisch als juist een inwoner van het Verenigd Koninkrijk de eerste Europese president zou worden.
Ook de politicus Blair speelt een grote rol. De sociaal-democraat beloofde aan het begin van zijn premierschap in 1997 dat hij zijn land "naar het hart van Europa" zou brengen. Maar Blair hield Groot-Brittannië buiten de euro, weigerde het Schengen-verdrag te ondertekenen, regelde Britse uitzonderingsclausules voor verschillende Europese verdragen en bleef vechten voor de Europese korting die zijn land nog steeds krijgt, de beruchte "rebate".
Bush
En dan hebben we nog Irak. Niemand is vergeten dat Blair onvoorwaardelijk de zijde van Bush koos in de aanloop naar de Irak-oorlog. Zijn houding zorgde voor grote verdeeldheid in de Europese Unie. Hoe kan iemand die het continent zo spleet, de nieuwe baas worden van de EU?
In eigen land is zijn kandidatuur eveneens omstreden. De Conservatieven, die op dit moment in de peilingen een straatlengte voorliggen op Labour, vormen mogelijk komend voorjaar de nieuwe regering. Als het aan de Conservatieven had gelegen, was er nooit een Europese president geweest, want ze zijn fel gekant tegen het verdrag van Lissabon. En als er dan toch een komt, dan moet het iemand zijn die hooguit notuleert tijdens de Europese top, zo liet de conservatieve leider eerder deze week knarsetandend weten.
Charismatisch
Zo bezien, maakt Blair geen schijn van kans. Maar er zijn ook factoren die wel in zijn voordeel spreken. Hij is charismatisch, kan goed communiceren en is veruit de bekendste Europese politicus in de wereld. Iemand die in de woorden van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Miliband "het verkeer tot stilstaan kan brengen in Washington".
Een aantal landen heeft openlijk zijn steun gegeven aan Blair, zoals Ierland, Groot-Brittannië en Italië. President Sarkozy zei een jaar geleden nog dat Blair de ideale man is voor het presidentschap, al is het enthousiasem van de Fransen voor de Britse ex-premier iets bekoeld. Cruciaal is de rol van de Duitse bondskanselier Merkel. Ze is geen grote fan van Blair, maar heeft ook aangegeven dat ze hem niet op voorhand afwijst.
Aangeklede functie
Veel zal afhangen van de functie zelf. Vreemd genoeg moeten de Europese leiders nog beslissen wat voor soort president ze willen hebben. Wordt het een politicus die hooguit de halfjaarlijkse vergaderingen van de eurotop voorzit? Of wordt het toch een aangeklede functie, een leider die het gezicht van de EU moet worden en direct zaken doet met de andere grote spelers op het wereldtoneel.
Blair moet zich nog steeds officieel kandidaat stellen, maar hij heeft al via zijn vrienden laten weten dat hij niet geïnteresseerd is in de baan als de president niet meer is dan een vergadervoorzitter. Pas als de inhoud van het presidentschap is vastgelegd, weten we ook meteen wat voor persoon Europa als leider wil hebben.
Deel deze pagina
»
»
»