Door correspondent Chris Ostendorf
In het Europees parlement woedt een hevige strijd over een omstreden nieuwe instelling: de Europese diplomatieke dienst.
Als het verdrag van Lissabon van kracht wordt, mag Brussel met eigen diplomaten zaken gaan doen op het wereldtoneel. Een gevaarlijk voorbeeld van Europese machtshonger, zeggen tegenstanders. Een onmisbaar instrument voor welvaart in Europa, zeggen de voorstanders.
Als binnenkort het verdrag van Lissabon in werking treedt, komen er twee belangrijke nieuwe Europese bestuurders bij: er komt een vaste voorzitter van de Europese raad van ministers, én er komt een machtige minister van Buitenlandse Zaken.
Rare term
Die man of vrouw heet straks: High Representative. Een rare term, die moet verdoezelen dat het gaat om de eerste echte Europese minister van Buitenlandse Zaken. Maar de Britten zijn bang dat Europa zich steeds verder ontwikkelt tot een superstaat, en dus mag de nieuwe bestuurder geen minister heten. Voor het gemak gebruikt iedereen toch gewoon de besmette termen.
De minister van Buitenlandse Zaken krijgt ook een eigen diplomatieke dienst: De European "External Action service". Opnieuw een rare term, omdat de Britten de logische naam: "EU ambassy" verboden hebben.
De EU ambassade valt onder verantwoordelijkheid van de minister van Buitenlandse Zaken. Hij en zijn diplomatieke dienst, gaan het gezamenlijk vastgestelde buitenlands beleid overal ter wereld uitdragen.
De EU ambassades gaan een rol spelen bij internationale crisisbeheersing, bij EU vredesmissies. Er wordt nog onderhandeld over de vraag wat de rol wordt van die ambassades bij bijvoorbeeld de Europese ontwikkelingssamenwerking en bij het behartigen van Europese handelsbelangen.
Extra geld
De vorming van de dienst mag geen extra geld kosten. Bestaande diensten worden samengevoegd tot één grote efficiënte organisatie. Nu heeft de Europese commissie al tal van vertegenwoordigers overal ter wereld. Ook de Raad van ministers, en de huidige buitenlandvertegenwoordiger Solana hebben al hun eigen buitenposten. En alle lidstaten hebben hun eigen ambassades, die straks ook personeel leveren voor de EU ambassades.
Op termijn zouden de EU-ambassades ook taken van de kleine ambassades van lidstaten over kunnen nemen. Als kleine landen geen geld hebben om een eigen kantoren in verre landen in stand te houden, zouden ze een beroep kunnen doen op de EU ambassade. Zo zou het in de toekomst zo kunnen zijn dat Nederlanders een vervangend paspoort bij de EU-ambassade in Moskou moeten afhalen, omdat Nederland dat efficiënter vindt. Maar zover is het nog lang niet.
Vooralsnog wordt er achter de schermen een hevige strijd uitgevochten over de vorming van de nieuwe dienst. Zo wil het parlement wat te zeggen hebben over het functioneren van de EU diplomatie, de Europese Commissie wil geen macht inleveren, en de Raad van ministers wil de baas blijven over het gezamenlijk buitenlands beleid.
Daar komt nog bij dat de Britse conservatieven fel strijd voeren tégen de EU diplomaten. Groot-Brittannië is trots op een eeuwenlange traditie van grote Britse ambassades, die de werelddiplomatie in hun vingers hebben. Dat Brusselse diplomaten straks denken machtiger te zijn dan de Britse consul, is voor vele conservatieven een nachtmerriescenario.
»