"De Telegraaf kwam er bij ons thuis vroeger niet in. Rechts, rellerig, sensatiebelust, je kent de termen wel. Bovendien kwam ik uit een groot katholiek gezien, dus lazen wij dagblad De Tijd."
De grootste krant van Nederland heeft altijd al tegenstanders gekend als de familie van mediahistorica Mariëtte Wolf, die vandaag promoveert op de geschiedenis van De Telegraaf met het boek 'Het geheim van De Telegraaf'.
De reputatie heeft de krant deels te danken aan de ontstaansgeschiedenis: die werd in 1893 in het leven geroepen zodat de oprichter, jonkeer Henry Tindal, een persoonlijke vete met de krant Het Handelsblad kon uitvechten.
"De Telegraaf is opgericht door een avontuurlijke wilde jonkheer met heel veel geld om het Algemeen Handelsblad om zeep te helpen", vat Wolf samen. "De krant is opgericht om campagne te voeren en het is onthutsend en verrassend om te zien in hoeverre die krant zichzelf trouw is gebleven."
Wolf vindt het opmerkelijk dat er nog niet eerder serieus onderzoek is gedaan naar de populairste krant van Nederland. "Er is een blinde vlek. Als je kijkt naar de historische literatuur in Nederland, dan komt De Telegraaf er bekaaid van af. Aan andere kranten werden veel eerder studies gewijd."
Besmuikt
Volgens Wolf komt dat misschien ook wel omdat veel voormalig medewerkers niet echt prat gingen op hun oude leerschool. Maarten Toonder begon met Ollie B. Bommel in de Telegraaf, maar groeide uit tot een fenomeen in de NRC. De biografie van Herman Heijermans meldt dat de toneelschrijver slechts één jaar bij de krant werkte, terwijl dat er zeven waren, waarin hij de populairste schrijver was.
In memoires werd dan een beetje besmuikt gemeld dat ze voor een groot Amsterdams dagblad hadden geschreven, en verder niets. "Je hebt een hele bekende socialistische propagandist, A.B. Kleerekoper, die heeft ook lang voor de Telegraaf gezichtsbepalende artikelen geschreven. Maar als socialist in de jaren dertig kon je er echt niet mee aankomen dat je bij De Telegraaf had gewerkt, ook al was die nog zo rozerood of rood in de beginjaren." Zijn jarenlange carrière werd afgedaan als een jeugdzonde.
Fout
Na de Tweede Wereldoorlog was er nog een reden om niet in één adem met de krant genoemd te willen worden. Het dagblad was 'fout' geweest in de oorlog. Het had zich gevoegd naar de wil van de bezetter en propaganda laten plaatsen.
De krant kreeg een publicatieverbod van bijna vijf jaar. "Ik heb van alle hoofdstukken de meeste tijd besteed aan dat oorlogshoofdstuk, juist om het heel secuur te doen", stelt Wolf.
Volgens haar pakte de gedwongen pauze tot september 1949 uiteindelijk in het voordeel van de krant uit. "De ploeg die toen aantrad was gemotiveerder en strijdlustiger dan ooit. Het had heel positief uitgepakt voor De Telegraaf vanwege die enorme saamhorigheid."
Geen geheim
Wolf zegt zich in haar vijfenhalf jaar onderzoek te hebben verbaasd over de 'enorme rijkdom van de geschiedenis' van de krant. De geschiedenis wordt getypeerd als een 'schelmenroman', waarin 'plezierige gekken' opgevoerd worden.
Volgens de onderzoeker is het belangrijk dat het verhaal werd geschreven door een buitenstaander. "Ik heb vanaf het begin gezegd: doe het goed, maar er geen hagiografie van. Ik ben van huis uit geen Telegraaflezer en ik denk dat het goed is dat een buitenstaander zich hiermee bezig heeft gehouden."
En de titel? Heeft ze gevonden wat het geheim van De Telegraaf is te noemen? "De titel vond ik gewoon lekker bekken. Een lekkere Telegraaftitel. Eigenlijk is er niet een groot geheim. De Telegraaf heeft er nooit een geheim van gemaakt waar ze haar succes aan te danken heeft."
Mariëtte Wolf - Het geheim van De Telegraaf - Boom - ISBN:9789085067658 - 39,95
Deel deze pagina
»
»
»