Door correspondent Wouter Meijer
Over een maand, op en rond 9 november, viert Duitsland groot feest. Een paar dagen gaat het land dan op in de feestvreugde met concerten, toespraken en bubbelwijn om de euforie van twintig jaar geleden opnieuw te beleven, toen de Muur in Berlijn zomaar openging.
Maar met evenveel recht zou het vandaag al nationaal en internationaal feest kunnen zijn, want op 9 oktober gebeurde in Leipzig een minstens zo groot wonder.
70.000 mensen gingen toen na het wekelijkse vredesgebed in de Nikolaikirche de straat op, ondanks dreigementen van politie en geheime dienst dat ze de mensen met geweld zouden tegenhouden.
Ze liepen over de brede ringweg rond de oude binnenstad en merkten dat er niets gebeurde: geen ingrijpen, geen geweld. Toen ze zonder kleerscheuren bij de kerk terugkwamen, begrepen ze dat er een nieuwe tijd was aangebroken. Of zoals dominee Christian Führer van de Nikolairkirche, de drijvende kracht achter de vredesgebeden zegt: "Op de avond van 9 oktober waren we in een ander land dan waar we die ochtend wakker waren geworden."
Over de vraag waarom de overheid niet ingreep, wordt nog steeds gediscussieerd. Het aantal demonstranten speelt zeker een rol: er was groot materieel aanwezig, en de opdracht was op te treden zodra agenten "geprovoceerd" zouden worden, maar de politie was voorbereid op 25.000 mensen. Tegen drie keer zoveel mensen als verwacht kon de politie niet op.
Ten tweede: de agenten werden juist niet geprovoceerd. Naast 'Wir sind das Volk' was de andere centrale leuze 'Keine Gewalt'. Dat kwam volgens dominee Führer omdat de protesten hun oorsprong hadden in de kerk. Het leidde tot een haast bovenmenselijke zelfbeheersing en burgerzin: niet schelden op de politie, geen stenen gooien. 'Zij zijn niet je vijand', was het idee, 'zij kunnen er ook niets aan doen'.
En dan was er nog de byzantijnse politieke orde: de politici in Leipzig durfden geen beslissing te nemen over ingrijpen, en ze belden naar Oost-Berlijn. Daar was iedereen zo druk bezig met het complot tegen Erich Honecker (die inderdaad negen dagen later werd afgezet) dat ze pas terugbelden toen de demonstratie al was afgelopen.
Maar het feest in Leipzig vandaag is minder groot, minder mediageniek dan straks in Berlijn op 9 november. Dat heeft ook veel te maken met het gebrek aan ontroerende beelden: in Leizpig zijn destijds alleen bibberige zwartwit-video's gemaakt, een paar foto's en geluidsopnames van de mensen die 'Wir sind das Volk' riepen, en 'Gorbi hilf uns!'.
Er waren geen professionele Westerse televisieploegen zoals in Berlijn op 9 november.
En volgens dominee Führer is er nog een reden: de politici in Oost en West kunnen hun eigen rol bij de val van de Muur ophemelen. Maar in Leipzig hebben ze niets gedaan, dat was de dag van het volk.
Deel deze pagina
»