De openingszin in de bijbel, 'en God schiep de hemel en de aarde', klopt niet. Dat beweert althans hoogleraar Ellen van Wolde na uitvoerig onderzoek van de Hebreeuwse tekst die ten grondslag ligt aan het bijbelverhaal. Volgens Van Wolde, die verbonden is aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is het begin van het scheppingsverhaal niet juist. "God schiep wel de mensen en de dieren, maar niet de aarde zelf", zegt ze.
'Bara'
Van Wolde nam de bijbeltekst nog eens goed onder de loep en kwam tot de conclusie dat het werkwoord 'bara' al eeuwenlang wordt vertaald met 'scheppen', terwijl dat moet worden vertaald met 'scheiden', aldus de onderzoekster. De openingszin van de bijbel moet volgens Van Wolde dus zijn: 'en God scheidde de hemel en de aarde'. Volgens de christelijke traditie schiep God de aarde uit het niets. Van Wolde stelt dat het begin van de bijbel niet het absolute begin in tijd was, maar het begin van een handeling. "In het begin was er een enorme watermassa waarin monsters leefden, gehuld in duisternis", zo staat er in haar onderzoek. "God kwam later en maakte de aarde leefbaar: hij scheidde het land van het water en bracht het licht in de duisternis." Van Wolde noemt het zelf "verbazingwekkend" dat zij als eerste 'bara' vertaalt met 'scheiden', terwijl het eeuwenlang in honderden talen vertaald is in 'scheppen'.
'Niet schokkend'
Theoloog Alex van Heusden, die meewerkte aan de in 2004 gepubliceerde nieuwe Nederlandse bijbelvertaling, noemt de conclusie interessant, maar niet schokkend. "Mij verbaast het niet zo heel erg, het is niet zo verrassend en schokkend als het misschien wel over komt op de lezers. Ik vraag me af waarom dit voorpaginanieuws moet zijn." "Ik heb het destijds gewoon met scheppen vertaald", zegt Van Heusden. Volgens hem kan op basis van Genesis niet beweerd worden dat iets uit niets is gecreeërd. "Scheppen is orde aanbrengen in de chaos, alles op zijn plaats zetten, scheiden wat niet bij elkaar hoort. Niet dus zoals altijd beweerd wordt iets uit niets maken." Hij zegt de theorie van Van Wolde te gaan bestuderen ("Dat doe je altijd"), maar ziet voorlopig geen reden om zijn vertaling aan te pasen. "Vooralsnog hoeft dat niet wat mij betreft, maar ik zal het nader bekijken."
Darwin
De bevinding heeft voor Van Wolde geen invloed op haar eigen geloof, zegt de onderzoekster. "Ik heb de bijbel nooit letterlijk als Gods woord gelezen." Ze ziet de tekst als een literaire bron, die niet concurreert met de evolutietheorie van Darwin, waarbij alles wat leeft voortkomt uit bestaande organismen. Van Wolde is hoogleraar exegese van het Oude Testament. Ze presenteert haar bevindingen morgen.
»
»