'We zijn door het oog van de naald gekropen'

Door Olof van Joolen, redacteur Verkeer

Sinds het treinongeluk bij Barendrecht, ruim een week geleden, staat de veiligheid op het spoor weer volop in de belangstelling. Reden voor de NOS om alle onderzoeken door te nemen die de Onderzoeksraad voor Veiligheid en zijn voorgangers, de Raad voor Transportveiligheid en Spoorwegongevallenraad, publiceerden. En die laten zien dat al sinds 1992 bij voortduring wordt gewaarschuwd voor het falen van het huidige beveiligingssysteem, de zogenoemde Automatische Trein Beïnvloeding (ATB).

Ook wordt terugkerend aangedrongen op verdere modernisering. Nu weer lijkt het ongeluk bij Barendrecht dezelfde oorzaak te hebben. We vroegen de Onderzoeksraad voor Veiligheid en zijn voorzitter, professor Pieter van Vollenhoven, om een reactie.

Het huidige treinbeveiligingssysteem ATB is volgens Van Vollenhoven niet in staat om de veiligheid op het spoor voldoende te garanderen. De afgelopen vier jaar zijn in afwachting van een nieuw Europees systeem de elfhonderd meest gevaarlijke seinen in het spoornet van verbeterde bewaking voorzien.

Van Vollenhoven noemt dit een tussenoplossing en vindt dit te weinig. Hij wil dat het hele spoorwegnet van zesduizend seinen van verbeterd Automatische Trein Beïnvloeding wordt voorzien. 
 

Beter volgen
Naast betere beveiliging wil Van Vollenhoven scherper toezicht door de Inspectie Verkeer en Waterstaat. Een vervoerder die zich niet aan de regels houdt, zou in het uiterste geval van het spoor moeten worden geweerd.

Verder pleit de voorzitter van de Onderzoeksraad voor een beter volgsysteem voor goederenwagons dat technische mankementen bemerkt. Het reizigersmaterieel van de NS heeft dit al, maar goederenvervoerders gebruiken het niet.

Lange baan
De Onderzoeksraad voor Veiligheid en zijn voorganger, de Raad voor Transportveiligheid, hameren in hun onderzoeken naar treinongelukken al sinds 1992 op betere treinbeveiliging.

Begin jaren negentig was er een akkoord met de NS hierover. Toen het Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS in beeld kwam, werd de opknapbeurt van ATB op de lange baan geschoven. Dit tot ongenoegen van Van Vollenhoven en zijn organisatie. ERTMS zit op de Betuweroute en de HSL. Het systeem kende een problematische technische ontwikkeling en daarom is het pas sinds een paar jaar operationeel.

Catastrofe
Van Vollenhoven ziet het ongeluk bij Barendrecht nu ruim een week geleden als duidelijk signaal dat ATB moet worden opgeknapt. Op het baanvak bij Barendrecht lag niet het verbeterde ATB.

Bij het ongeluk kwam de machinist van één van de twee goederentreinen die op elkaar botsten om het leven. Inzittenden van een passerende goederentrein ontsnapten volgens Van Vollenhoven aan een catastrofe. "Wanneer de machinist van de reizigerstrein niet zo goed op tijd had geremd, waren de gevolgen niet te overzien geweest. We zijn door het oog van de naald gekropen."

De voorzitter van de raad krijgt steun uit wetenschappelijke hoek. De vakgroep die aan de TU Delft onderzoek doet naar spoorveiligheid is het eens met de uitbreiding van het verbeterde ATB systeem. De wetenschappers vinden daarnaast dat veiligheid centraal moet worden geregeld. Nu is het onderwerp teveel versnipperd over vervoerders, spoorbeheerder Prorail en de Inspectie Verkeer en Waterstaat. Door al vanaf het maken van de dienstregeling veiligheid mee te nemen, zouden gevaarlijke situaties als bij Barendrecht kunnen worden voorkomen.