Door correspondent Arjen van der Horst, Dublin
Rij langs de randen van Dublin en je ziet prachtige voorsteden. Soms zijn de huizen nog geen jaar oud, met glimmende voordeuren en brede oprijlanen. Het toonbeeld van Ierse welvaart. Maar als je wat beter kijkt, merk je dat het gras in de voortuinen wat langer is dan normaal. Deze wijken staan namelijk volkomen leeg. Welkom in de spooksteden van Ierland.
De Ierse ghost estates zijn het symbool van de Ierse economische crisis. Nog niet zo lang geleden brulde de Keltische Tijger en konden de Ieren zich rekenen tot de rijkste landen in Europa. Maar Ierland is van boom naar bust gegaan. De werkloosheid is in rap tempo gestegen (12 procent) en de economie zal dit jaar naar verwachting met 15 procent krimpen. Tienduizenden Ieren wonen in huizen die te duur zijn en onverkoopbaar.
Tweede keer
Morgen stemt Ierland voor de tweede keer in een jaar tijd over het Verdrag van Lissabon. De kiezers gaan naar de stembus met een zwaar gemoed en een lege portemonnee. De crisis is dé dominante factor geworden in het referendum en vooral het ja-kamp lijkt daarvan te profiteren. Overal in Ierland zie je de campagneborden hangen. Vote yes, vote for jobs. Of: vote yes, vote for recovery.
Alleen Europa kan Ierland nog redden, zo wordt kiezers op het hart gedrukt. Het zijn argumenten die grenzen aan bangmakerij. Het Verdrag van Lissabon gaat immers over institutionele hervormingen van de EU, niet economische hervormingen. Maar de argumenten lijken wel te werken.
Wat een verschil met vorig jaar, toen Ierland in juni 2008 voor het eerst mocht stemmen over Lissabon. De Ierse economie vertoonde al tekenen van zwakte, maar dat speelde toen merkwaardig genoeg een veel minder grote rol in de campagnes. Pas een paar maanden na het referendum zou het echt misgaan. De val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, in september 2008, luidde de dramatische neergang van Ierland in.
Projectontwikkelaar John Moore is daar het ultieme voorbeeld van. Vorig jaar ging de NOS bij hem op bezoek in de aanloop naar het eerste referendum. Hij was op dat moment bezig met een groot bouwproject in Ballymore waar hij 34 huizen uit de grond stampte.
Moore wist er uiteindelijk slechts zes te verkopen. Er is nu zo weinig werk in Ierland dat Moore en met hem vele duizenden Ieren- weer zijn geluk moet zoeken in het buitenland, net als vroeger.
Een jaar geleden stemde Ierland 'nee'. Nee, omdat veel Ieren niet wisten wat er in het verdrag stond. Nee, omdat veel Ieren bang waren dat het kleine Ierland geen enkele invloed meer zou hebben in de almaar uitdijende EU. Maar er is nu een nieuwe angst bijgekomen. Een tasbare angst. Een angst die ook veel dieper gaat dan bijvoorbeeld de zorgen van Nederlanders in tijden van crisis. De angst dat Ierland weer verandert in die oude, arme boerenstaat die het vroeger was.
Het zijn niet alleen bouwvakkers die last hebben van de crisis. Iedereen in Ierland haalt de buikriem aan. Ook topeconomen zoals Philip Lane, die 10 procent van zijn salaris moest inleveren. Hij voorspelt dat veel Ieren die vorig jaar nog 'nee' stemden, overlopen naar het ja-kamp.
De opiniepeilingen lijken Lane gelijk te geven. Er zijn nog steeds grote verschillen tussen de peilingen. Sommige voorspellen dat 68 procent van de Ieren 'voor' zal stemmen, andere houden het op 46 procent. Maar de lijn is duidelijk: voorstanders liggen een straatlengte voor op het nee-kamp. Ierland kiest. Voor zijn eigen toekomst. Voor de toekomst van Europa.
video
video
»
»
»