Kennedy: Mijn dood past niet in mijn plannen

President John Kennedy grapte eens tijdens een speech over hoe zijn kleinste broertje het op eigen kracht wilde maken in Washington. "Hij gaat zijn naam veranderen", vertelde JFK zijn publiek, "van Teddy Kennedy naar Teddy Roosevelt." De anekdote geeft mooi aan hoe ambivalent de onlangs overleden Edward Kennedy stond tegenover zijn familienaam: aan de ene kant opende zijn naam deuren, aan de andere kant zou hij ook altijd 'het broertje van' blijven. 

Vandaag verschijnen postuum de memoires van de senator, voltooid enkele maanden voordat hij op 25 augustus overleed aan een hersentumor. Het boek is nu al een bestseller in de VS: bij Amazon staat het boek op nummer twee (achter het vandaag eveneens verschenen nieuwe boek van Dan Brown), in de winkels worden rijen gretige lezers verwacht.

Kennedy had immers wel wat om over te vertellen. Zijn familie drukte een onmiskenbaar stempel op de afgelopen eeuw: zijn vader Joseph was Amerikaans ambassadeur in Londen; broers John en Bobby leidden het land tijdens de Cuba-crisis; alle drie zijn broers kwamen jongen om het leven (Joe Jr. stierf in WOII) en met 45 jaar ervaring werd hij zelf uiteindelijk de éminence grise van de Democratische partij.

Kennedy praat openhartig over zijn eigen plek binnen de clan. Als jongste van negen kinderen was hij altijd bezig met een inhaalrace. "Ik keek op tegen mijn oudere broers. Noem het maar heldenverering."

"Als ik aan mijn drie boers denk en aan wat zij al bereikt hadden toen ik nog maar een kind was, dan dringt de gedacht zich soms bij me op dat ik mijn leven lang niets anders heb gedaan dan een achterstand inlopen." Dat zijn vader alle vier de broers 'verplichtte' politiek carrière te maken, wijst Kennedy van de hand: "Dat is gewoon onzin".

Wel schrijft hij dat zijn vader hen subtiel in de juiste richting navigeerde. "Ik zal altijd van je blijven houden, welke keuze je ook maakt. Maar als je besluit een niet-serieus leven te leiden, dan zal ik weinig tijd voor je hebben. Er zijn hier zoveel kinderen die wel interessante dingen doen."

Bullshit
Wie het boek koopt om eens lekker uit de eerste hand de roddels uit de familie te horen, komt bedrogen uit. "We hebben op een heel enkele uitzondering na altijd geweigerd in te gaan op speculaties, roddels en lasterpraatjes", laat Kennedy al vroeg in het boek weten en hij houdt zich er aan.

Over het stormachtige persoonlijke leven van zijn broer de president laat hij zich niet uit: "Het ligt allemaal buiten mijn directe blikveld". Wel zegt hij dat een groot deel van wat er over JFK geschreven werd, "bullshit" is.

Ook een ander controversieel hoofdstuk in de Kennedy-saga behandelt Kennedy maar terloops: de vurige strijd van zijn vader om de VS uit de Tweede Wereldoorlog te houden. "Ik heb me zelden verdiept in de mythen die hem omringden", schrijft Kennedy, die nog een kind was toen zijn vader werd teruggeroepen naar de VS. "Zijn aanwezigheid binnen het gezin verduisterde bijna alles wat er verder nog rond hem gaande was."

Chappaquiddick
Het beruchte auto-ongeluk bij Chappaquiddick, een tragisch hoofdstuk uit zijn eigen leven waar hij moeilijk om heen kan, behandelt Kennedy berekenend. Op de beschuldiging dat hij dronken was toen hij het ongeluk veroorzaakte, waarbij een campagnemedewerker omkwam, wil hij niet ingaan. Voor de details van de avond verwijst hij naar het proces-verbaal dat toen werd opgesteld. 

"Ik wil in dit boek niet ingaan op alle details van een avond van veertig jaar geleden."

Wel zegt Kennedy dat hij bang was toen hij zichzelf uit de verongelukte auto sleepte en zijn bijrijder nergens kon vinden. "Ik was nog bij zinnen genoeg om te begrijpen dat het ongeluk een enorme klap zou zijn voor mijn familie. Ze hadden al zoveel achter de rug. Ook wist ik dat het schadelijk was voor mijn politieke carrière."

Kennedy schrijft nog altijd spijt te hebben dat Mary Jo Kopechne omkwam bij het ongeluk. "Al te vaak had ik te maken gehad met plotseling en gewelddadig verlies, maar die avond was anders. Die avond was ik verantwoordelijk."

Netjes
Kennedy schrijft over de moorden op zijn broers ("Ik krimp nog ineen bij saluutschoten"), politieke vrienden en vijanden (bitter schrijft hij over de rivaliteit met Jimmy Carter) en zijn ongelukkige huwelijk ("Ik wilde net zoals mijn broers getrouwd zijn"). Over hoe hij, in de woorden van de grafrede van president Obama, van de benjamin de patriarch werd.

"Zo werd ik de spil van de familie. Ik besefte dat het mijn taak was om te zorgen voor de continuïteit van dit prachtige proces, die mooie traditie van de familie Kennedy, die altijd bij elkaar komt, die jongeren vult met kennis en liefde."

Kennedy doet in dit boek waar zijn broers nooit de kans toe krijgen: hij breit zijn levensverhaal netjes af. Toch was wat hem betreft het laatste hoofdstuk nog niet geschreven: na acht jaar zijn de Democraten weer aan de macht in Washington, 'zijn' gezondheidszorg staat hoog op de agenda. "Mijn dood past niet in mijn plannen."

Edward Kennedy - Het verhaal van mijn leven - Balans - ISBN: 978946003207 - € 25,00