Door redacteur Lambert Teuwissen
Het is een periode in de geschiedenis van Nieuw-Nederland waaraan we tegenwoordig liever niet herinnerd willen worden: de oorlog tussen de kolonisten en de omwonende Indianen. Die is beter bekend als de Oorlog van Kieft, een strijd met gruwelijke oorlogsmisdaden.
De man naar wie de oorlog is vernoemd is Willem Kieft, niet de voetballer, maar de directeur-generaal van de kolonie van 1637 tot 1647. Hij was één van de meest omstreden figuren in de korte geschiedenis van Nieuw-Amsterdam. Hij wordt omschreven als autoritair, koppig, bloeddorstig en incapabel, iemand die de jonge kolonie bijna fataal werd door de bloedige oorlog die hij ontketende.
Maar het is ook iemand die zichzelf nooit heeft kunnen verdedigen tegen de beschuldigingen.
Bescherming
"Onder Kieft ontstonden de eerste conflicten tussen de Indianen en de kolonisten", beaamt Kees-Jan Waterman, die het boek 'Indianenverhalen' schreef over de relaties tussen de twee bevolkingsgroepen. "Kieft probeerde protectiegeld van de Indianen te innen, voor de bescherming die zij kregen van Nieuw-Nederland tegen andere Indianen en ook Engeland. Maar de Indianen geloofden helemaal niet dat zij beschermd zouden worden. Terecht, want daar had Nieuw Nederland helemaal niet de middelen voor."
"Dat conflict is op de spits gedreven en het kwam tot een gewapende strijd. Daarbij zijn zo'n duizend indianen omgekomen en misschien enkele tientallen Nederlanders."
Misdaden
Een van de ergste oorlogsdaden was het uitmoorden van een Indianendorpje door de Engelse huurling John Underhill. De daad wordt beschreven in een aanklacht tegen Kieft: "Tachtig wilden werden vermoord. Jonge kinderen werden van moeders borst gerukt en onder het oog van de ouders in stukken gehakt. De stukken werden in het vuur en het water gegooid. Andere zuigelingen werden op houten bordjes gebonden en doorboord."
"Er vonden oorlogsmisdaden plaats tegen de Indianen", meent Waterman. "Onbedreigde dorpen werden uitgemoord door ze in brand te steken. Wie probeerde te ontsnappen werd neergeschoten of neergehakt."
Twee jaar lang vonden er over en weer wandaden plaats. Toen beide partijen waren moegestreden, kwam het tot een voorzichtige vrede. Vanwege de oorlog en andere conflicten in de kolonie werd Kieft teruggeroepen naar Nederland.
Verdronken
Voor hij zijn verslag kon uitbrengen aan de Staten-Generaal, verging het schip waarop hij naar Nederland zeilde. Kieft verdronk. "Hij heeft dus nooit verantwoording kunnen afleggen. Hij heeft nooit zelf weerwoord kunnen geven."
"Alles wat we over die periode weten komt van zijn tegenstanders en die proberen zo'n slecht mogelijk beeld van hem te schetsen", zegt Waterman. Zo lijken de beschrijvingen van de gruweldaden onder Kieft sprekend op beschrijvingen van misdaden gepleegd door het Spaanse leger.
Een definitief oordeel vellen over Kieft is dus moeilijk, beaamt Waterman. "Het waren misdaden tegen de menselijkheid. Zo zouden we ze nu bestempelen", meent hij. "Ik denk dat veel mensen hem geen goed bestuurder vonden, maar of hij nou daadwerkelijk aansprakelijk is voor die Indianenoorlog? De aanloop naar die situatie kennen wij dan toch echt onvoldoende."
Indianenverhalen: De vroegste beschrijvingen van Indianen langs de Hudsonrivier (1609-1690) - Kees-Jan Waterman, Jaap Jacobs en Charles T. Gehring - Walburg Pers - ISBN: 9057306263 - 22,50
»
»