Door Marijn Dorrestijn, Bureau Berlijn
De christendemocraten van bondskanselier Merkel hebben de deelstaatverkiezingen in Duitsland verloren. De CDU kon in Saksen haar sterke positie verdedigen, maar verloor in Thüringen en het Saarland meer dan tien procent. In alle deelstaten blijft de CDU wel grootste partij.
In de Oost-Duitse deelstaat Thüringen staat de SPD op winst, net als in Saksen. In het Saarland verliezen de sociaaldemocraten, maar het verlies is daar aanzienlijk minder groot dan het verlies van de CDU. De stevige winst in Thüringen en Saksen is opvallend, omdat de SPD er in peilingen voor de landelijke verkiezingen op 27 september dramatisch voorstaat.
Thüringen
De CDU (-10) heeft haar absolute meerderheid in Thüringen verloren. Ook voor een coalitie met de liberale FDP (+4) bestaat geen meerderheid. Die Linke (+1) zou samen met de sociaaldemocratische SPD (+4) en de Groenen (+1) de CDU-alleenheerschappij kunnen opvolgen.
Grootste struikelblok is daarbij de vraag wie in Thüringen minister-president wordt. De SPD heeft voor de verkiezingen gezegd best met Die Linke te willen regeren, op voorwaarde dat zij de premier levert. Die Linke, die bij de verkiezingen acht procent meer stemmen dan de SPD heeft gehaald, voelt daar niets voor. De rechtsextreme NPD heeft de kiesdrempel van vijf procent net niet gehaald.
Die Linke is de grote winnaar in het Saarland. De partij van Oskar Lafontaine komt vanuit het niets op 21 procent. De CDU (-13) en de SPD (-6) verliezen fors in de op een na kleinste deelstaat. De FDP wint net als in Thüringen 4 procent, maar kan waarschijnlijk niet gaan regeren. Een coalitie van SPD, Die Linke en de Groenen geldt als waarschijnlijk. Ook een verbond van CDU en SPD, zoals dat op landelijk niveau bestaat, behoort tot de mogelijkheden.
De monsterzege van Die Linke komt vooral door lijsttrekker Lafontaine. Hij was van 1985 tot 1998 minister-president van het Saarland en is daar nog altijd populair. Toch is het resultaat van vandaag voor Die Linke een verrassing; peilingen zagen de partij bij 16 procent.
Geen verrassing
In Saksen was de verkiezingsavond het minst spannend. De CDU blijft daar met afstand grootste partij en kan samen met de FDP, die ook in Saksen fors wint (+4), een nieuwe regering vormen, hoewel de huidige coalitie met de SPD nog steeds een meerderheid heeft. De NPD heeft de kiesdrempel van 5 procent nipt gehaald en blijft in het Saksische parlement.
Het verlies van de CDU komt niet als verrassing. Bij de verkiezingen in 2004 kreeg de partij vooral proteststemmen tegen de regering van SPD-kanselier Schröder. Toch zijn de resultaten van vandaag een flinke tik voor de CDU van Angela Merkel.
Die had in de drie deelstaten graag een regering van CDU en FDP gezien, maar behalve in Saksen heeft die combinatie geen meerderheid gekregen. De SPD van kanselierskandidaat Steinmeier ziet daarin het bewijs dat Duitsland helemaal niet zit te wachten op zo'n coalitie.
Stevige campagne
Merkel zal haar afwachtende strategie moeten aanpassen en stevig campagne moeten gaan voeren om bij de verkiezingen op 27 september een stabiele meerderheid voor CDU en FDP te behalen. Aan de FDP zal het niet liggen; die partij doet het overal goed en staat ook in landelijke peilingen op flinke winst.
Voor de sociaaldemocratische SPD zijn de verkiezingsuitslagen een positief signaal. In Saarland en Thüringen bestaat een grote kans dat de SPD kan gaan regeren. Grote vraag is of de SPD met Die Linke durft samen te werken. Op landelijk niveau is samenwerking met Die Linke ondenkbaar, maar in de deelstaten wordt een coalitie met de oud-communisten niet uitgesloten. Nu regeert alleen in de hoofdstad Berlijn een coalitie van 'rood-rood'.
video
video
video
»