Het gaat dramatisch slecht in de vastgoed-sector. Door de recessie staan steeds meer bedrijfsgebouwen leeg; en er waren al teveel kantoren. Bedrijfsgebouwen zijn de afgelopen maanden soms tientallen procenten minder waard geworden.
Vooral kantoren die niet voldoen aan de nieuwste technische en milieu-eisen en op minder aantrekkelijke locaties, staan leeg. Er is daardoor sprake van een huurdersmarkt: huurders kunnen scherp onderhandelen over de prijs. Dat heeft vervolgens ook effect op de verkoopprijzen van kantoorgebouwen: die zijn onder meer afhankelijk van de huurprijs en de looptijd van het contract van de huurders.
In de knel
Vastgoedondernemers komen al snel in de knel door de dalende huur- en verkoopprijzen. Veel vastgoed is gekocht met veel geleend geld: vaak wel 70 tot 80 procent van de koopsom.
Daardoor is er een relatief kleine buffer om prijsdalingen op te vangen. Veel vastgoedleningen hebben looptijden van minder dan tien jaar, zonder aflossing. Na die periode moet de lening worden vernieuwd.
Als de marktwaarde van het pand teveel gedaald is, kan de bank het geleende bedrag opeisen en verkoop van het pand afdwingen. De vastgoedondernemer kan dan zelfs met een restschuld blijven zitten.
Cor van Zadelhoff, één van de bekendste bedrijfsmakelaars van ons land, zegt dat opnieuw blijkt dat het onverstandig is om meer dan de helft van de prijs van vastgoed te lenen.
Tweede-ronde-effecten
In veel gevallen draait de bank op voor een deel van het verlies. De grote banken hebben al verliezen van honderden miljoenen in hun boekhouding opgenomen.
Hoogleraar finance Casper de Vries (Erasmus School of Economics en Duisenberg School of Finance) spreekt van tweede-ronde-effecten: waar de banken eerst miljarden verloren door gammele leningen, voelen ze nu de gevolgen van de daarop volgende recessie.
De meeste banken hebben het afgelopen jaar hun buffers versterkt om dergelijke klappen op te vangen, maar de kans bestaat dat opnieuw banken in de problemen komen.
»
»
»