Door redacteur Lambert Teuwissen
Theater Carré zou een mortuarium worden. CPN'ers zouden onmiddellijk worden gearresteerd en afgevoerd. 'De Nachtwacht' zou naar een geheime locatie worden overgebracht. KLM-vliegtuigen zouden zo snel mogelijk naar het buitenland worden gevlogen.
Uiteindelijk zou de Afsluitdijk worden opgeblazen om de oprukkende Russen zo veel mogelijk te frustreren.
De Derde Wereldoorlog in Nederland. Jarenlang planden ministers en ambtenaren hoe het ondenkbare hier zou kunnen gaan plaatsvinden. Mark Traa dook in de archieven en ontdekte hoe dat er uit zou kunnen gaan zien. Zijn boek 'De Russen komen' verscheen eerder deze maand.
"Voor elk groot gebouw, of het een kerk of school of wijkgebouw was, was een schaduwbestemming. Van het ene op het andere moment zou een school worden ontruimd om vluchtelingen in onder te brengen. Dat is beklemmend om te weten: dat er een heel schaduw Nederland in het leven was geroepen, waar niemand iets van wist. Zoals het Ajax-stadion, waar chemische reinigingsploegen en brandweerwagens ondergebracht zouden worden. Dan kijk je toch wel even anders naar die gebouwen."
Onwerkbaar
"Een heleboel maatregelen zouden op het moment suprême totaal onwerkbaar geweest zijn", meent Traa. Gedetailleerde evacuatieplannen van grote steden die klaarlagen, zouden praktisch onwerkbaar geweest zijn. Vrijwilligers die bij opvangplaatsen koffie moesten gaan uitdelen, zouden ongetwijfeld bij hun familie blijven en verstek laten gaan.
"Er was een gemeente die al precies had bepaald welke bewoners van welke straten op welk tijdstip voedselbonnen konden ophalen. Dat is natuurlijk ridicuul."
De plannen werden gemaakt "in de wetenschap dat alles in de praktijk toch anders loopt", zegt Traa, "maar zo kon men in ieder geval zeggen: 'We hebben ons best gedaan'".
"Ik wil het niet in het belachelijke trekken, want het is altijd beter om iets voor te bereiden dan niets. We zouden er uiteraard wel wat aan hebben gehad."
Niet sexy
Opmerkelijk genoeg werd er ondanks de grote en reële angst dat de Russen zouden komen, weinig geld vrijgemaakt om echt effectief te kunnen optreden. Zo had het kabinet gedurende de Cuba-crisis geen noodzetel om bijeen te komen als Den Haag verwoest was. Er had geïmproviseerd moeten worden in crisistijd.
"Het is natuurlijk niet echt sexy", legt Traa uit. "Je kunt geld beter uitgeven aan een nieuwe tank waarmee je de Russen te lijf kunt gaan, want met een schuilkelder scoor je geen punten."
Bovendien: "De ene helft van de bevolking dacht: 'we hoeven geen maatregelen te nemen, want die oorlog komt toch niet', en de andere dacht: 'als hij komt, zijn we toch allemaal dood'".
Zeer geheim
Voor Traa was het onderzoek in archieven 'pakjesavond'. "Op het moment dat je een doos papier in handen krijgt wat helemaal zit volgestempeld met 'geheim' en 'zeer geheim' en is ondertekend door ministers en hele hoge ambtenaren, dan gaat het bloed natuurlijk wel iets sneller stromen."
Zo haalde Traa het document boven water waarmee de koningin met een handtekening de staat van oorlog had kunnen afkondigen. Het had decennialang klaar gelegen in de kluis van Paleis Soestdijk. Alleen de datum hoefde nog ingevuld te worden.
Ook ontdekte hij dat leden van de koninklijke familie of ministers die waren achtergebleven in veroverd Nederland, automatisch hun grondwettelijke status zouden kwijtraken, om te voorkomen dat er onduidelijkheid was over wie de rechtmatige leider van Nederland was.
De documenten zijn overblijfselen van een toekomst die nooit plaatsvond. "Zoals de vrijgeleides voor het kabinet om het land te verlaten, helemaal op naam gesteld, echt papier met 'Joseph Luns' erop. Datzelfde papier had hij dus gekregen als het zo ver was gekomen."
Mark Traa - De Russen Komen! - Nederland in de Koude Oorlog - Athenaeum - Polak & Van Gennep - 9789025366995 - €18,50
Deel deze pagina
»
»
»