Hulpverleningsrijstebrei

Deze week is de serie 'Kamerleden op zomerstage' te beluisteren in het Radio 1 Journaal. Voor NOS.nl zetten de Kamerleden hun ervaring op papier. Vandaag in deel 3 gaat VVD-Kamerlid Paul de Krommee op werkbezoek in het Tilburgse Veiligheidshuis en kijkt hij bij preventieproject Nederlandse-Marokkaanse jongens

Door VVD-Kamerlid Paul de Krom

Op 30 juli stond een werkbezoek aan het Tilburgse Veiligheidshuis op het programma. Een Veiligheidshuis is een lokatie waar verschillende hulpdiensten (politie, justitie, diverse hulpverleningsdiensten) samenwerken met als doel de informatie-uitwisseling en de aanpak van veiligheidsproblemen beter op elkaar af te stemmen. Ik woonde een vergadering bij waarin diverse probleemgevallen c.q. probleemgezinnen werden besproken.

Het is positief dat er wordt geprobeerd om de dienstverlening tussen alle betrokken organisaties beter op elkaar af te stemmen. En dat zijn er nogal wat. Denk maar eens aan de Raad voor de Kinderbescherming, het Instituut voor Maatschappelijk Werk, Jongerenwerk, Bureau Jeugdzorg, Steunpunten eergerelateerd (en huiselijk) geweld, wijkagenten/politie, Reclassering, etc. Alleen al in Tilburg zijn zo'n twintig hulporganisaties actief, nog afgezien van de landelijke organisaties.

Geen wonder dus dat gezinnen waar zich een probleem voordoet soms door tien hulpverleners – die allemaal langs elkaar heen werken – in de nek worden gesprongen.  Die van elkaar niet weten wat ze doen. En allemaal uit verschillende bronnen worden gefinancierd. Om die rijstebrei nog groter te maken heeft minister Rouvoet er nog een organisatie aan toegevoegd: de Centra voor Jeugd en Gezin. Vergelijk het met een hamburgertent waar klanten te lang moeten wachten vanwege chaos in de keuken. In plaats van de chaos aan te pakken opent Rouvoet gewoon een nieuw loket.  Net alsof dat iets (in de keuken) oplost.

Schande
Eigenlijk zou dus het mes moeten in die rijstebrei van organisaties, inclusief financiering en  verschillende bevoegdheden. Het is toch een schande dat ondanks al het geld dat er (extra) naar toe is gegaan, de jeugdzorg nog steeds wachtlijsten kent? Maar ik ben ook niet naïef. Zo'n proces zou jaren en jaren gaan duren. In de tussentijd is het concept van een Veiligheidshuis wel een stap in de goede richting. Mits dat niet ontaardt in een nieuw praatcircus. Er worden in Tilburg, zo werd ons verzekerd, wel degelijk resultaten geboekt met deze aanpak. Het aantal "First offenders" daalt en de recidive is met de helft verminderd. Als dat waar is zijn dat resultaten die er mogen zijn.

Overigens springen je de tranen in de ogen als je de problemen hoort waar sommige gezinnen in verkeren. Vaak is sprake van meerdere problemen tegelijk: werkloosheid, criminaliteit, schooluitval, schulden, gescheiden partners, alcohol en/of drankproblemen. Het is goed dat er instanties zijn die zulke gezinnen een helpende hand toe steken om de boel weer op de rails te krijgen. Of om te voorkomen dat de boel nog verder ontspoort. Noodzakelijk, maar ook heel kostbaar. Op zichzelf niet erg, als er maar resultaten worden geboekt.

Een paar maanden geleden was ik op bezoek bij een coördinator risicojongeren in een grote stad in het westen des lands. Hij liet mij dossiers zien van jongens van 16, 17 jaar met – ondanks alle kostbare hulpverlening - honderden politieregistraties. En die vervolgens nog vrolijk op straat rondlopen en de boel blijvend onveilig maken. Het gaat dan om hardnekkig criminele jongeren. Waar alle hulpverlening faalt.

Eén doel
Voor die hardnekkige groep criminele jeugd geldt wat mij betreft nog maar één doel: ze van de straat halen. Voordat ze andere jongeren – soms ook broertjes en zusjes – in hun val meesleuren. En omdat je op een gegeven moment onvoorwaardelijk moet kiezen voor de slachtoffers. Mensen die in wijken en buurten wonen en al lange tijd zuchten onder de criminaliteit en overlast. Het is toch onaanvaardbaar dat hele wijken en buurten zuchten onder relatief kleine groepen criminele jongeren, en dat de overheid niet eens in staat is om dat effectief aan te pakken?

Hoe kan de overheid nu geloofwaardig zijn, en vragen om vertrouwen van de burgers, als diezelfde overheid niet eens in staat is om een essentiële kerntaak, nl. het garanderen van de vrijheid van burgers, waar te maken? In hardnekkige criminele gevallen is het doel dus wat mij betreft: hulpverlening de deur uit en ze via politie en justitie zo lang mogelijk van de straat halen. De VVD presenteerde enige tijd geleden een lik-op-stuk-plan met voorstellen om dat mogelijk te maken. Het Veiligheidshuis in Tilburg tenslotte beloofde mij nog een lijstje met 5 a 10 concrete punten te sturen die wij (in de Tweede Kamer) zouden kunnen veranderen om hun werk effectiever te maken.

Na het bezoek aan het Veiligheidshuis een gesprek met medewerkers van een project voor Marokkaanse probleemkinderen. Het gaat dan niet om kinderen die al ontspoord zijn, maar waar aanwijzingen zijn dat ze dat zouden kunnen worden (problemen op school etc.). Aan de lunchtafel zaten twee Nederlands-Marokkaanse vrouwelijke hulpverleners/gezinscoaches en drie Marokkaanse jongetjes van 12-14 jaar.

Geweldige motivatie
Wat mij altijd opvalt als je met mensen "in het veld" spreekt, is de geweldige motivatie voor hun vak. De twee dames waren daarop geen uitzondering. Met bezieling vertelden ze over hun werk. De jongens wisten heel goed dat ze problemen veroorzaakten, maar zijn kennelijk niet in staat om hun gedrag te veranderen. En hun ouders kennelijk ook niet. Je vraagt je steeds weer af waar de ouders zijn op zulke momenten.

Het project heeft als doel te voorkomen dat deze jongens echt ontsporen. Op zichzelf prima. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Maar ook hier geldt: wat zijn de kosten en baten? Omdat het project pas sinds september vorig jaar draait, lijkt het mij nog te vroeg om daar iets over te kunnen zeggen. Tot nu toe is het project overtekend, en alle kinderen (twintig in totaal) die meedoen zijn niet van de rails afgevallen. Maar de kosten zijn navenant. 300.000 euro subsidie. Voor twintig kinderen! Dat is 15.000 euro per kind per jaar! Ter vergelijking: als ouders hun kind zelf op een huiswerkinstituut doen zijn ze al gauw 2.000 euro van hun eigen geld kwijt.

Maar omdat deelname aan dit project vrijwillig is, wordt van de ouders geen bijdrage gevraagd. En als er wel een bijdrage zou worden gevraagd, zouden de ouders afhaken, zo werd mij verzekerd. Ik heb er grote moeite mee dat ouders er kennelijk niet veel voor over hebben om hun kind op het rechte spoor te houden en alle kosten vrolijk afwentelen op de maatschappij. Bovendien kan je je afvragen hoe nuttig dit soort projecten zijn als de ouders niet zelf keihard op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en er in de thuissituatie zaken niet fundamenteel veranderen. We spraken af dat we in de loop van volgend jaar weer contact hebben om de resultaten van het project te bespreken.

Al met al een nuttige en informatieve dag.