Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink en verslaggever Menno Reemeijer
Ziekenhuizen beleven turbulente tijden. Er hebben zich de afgelopen tijd een flink aantal ernstige incidenten voorgedaan rond de patiëntveiligheid. Daarbij vallen doden.
Volgens onderzoek van de Orde van Medisch Specialisten uit 2007 vallen er jaarlijks 1750 vermijdbare doden in de ziekenhuizen. 33.000 patiënten krijgen onnodige complicaties door fouten van hun behandelaars.
De rapporten van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over bijvoorbeeld hygiëne of het onderhoud van (gevoelige) medische apparatuur zijn verontrustend. Apparatuur voor inwendig darmonderzoek bleek in enkele ziekenhuizen niet goed gesteriliseerd te worden omdat de speciale wasmachines niet goed functioneerden. Er is het nodige te doen over overdrachten en het goed bijhouden van patiëntendossiers. Klachten en incidenten worden vaak niet gemeld.
De luchtkwaliteit in sommige operatiekamers in den lande bleek bedroevend omdat in sommige ziekenhuizen ondeugdelijke luchtverversingssystemen bleken te draaien. In de hele sector worden veel fouten gemaakt met het toedienen van medicijnen met soms ernstige gevolgen.
Marktwerking
Maar er is veel meer gaande in de wereld van de ziekenhuizen. Sinds enige tijd is er een voorzichtig begin gemaakt met het invoeren van marktwerking. Sterk gereguleerd; dat wel, maar toch een begin van marktwerking.
De prijzen van een deel van de behandelingen in de ziekenhuizen, 34 procent nu, is vrij onderhandelbaar tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars. In eerste instantie zijn daarmee wachtlijsten weggewerkt.
Nu lijkt het erop dat ziekenhuizen sommige operaties vaker uitvoeren dan strikt nodig is. Minister Klink heeft dan ook besloten om het zogeheten B-segment (de behandelingen waarvan de prijzen vrijgegeven zijn) niet verder uit te breiden. Tot verdriet van de ziekenhuizen.
Personeel
In de cure (de zorg gericht op het genezen van patiënten) ziet het er misschien wat het personeelsaanbod wat beter uit dan in de care (de langdurige zorg), toch dreigt ook hier de komende tijd een personeelsgebrek. Zeker bij gespecialiseerde verpleegkundigen voor bijvoorbeeld de intensive care.
Mensen zouden door de crisis nu meer bereid zijn te kiezen voor banen in de zorg omdat daar de kans op ontslag kleiner is door de steeds toenemende behoefte aan zorg, vooral door de vergrijzing.
Nieuwbouw
Ziekenhuizen moeten tegenwoordig zelf hun nieuwbouw financieren. Tot voor kort dienden ze bouwplannen in die na lange tijd wel of niet geaccordeerd werden, maar in geval van een positief besluit gefinancierd werden door de overheid.
Nu moeten ze zelf financiers zoeken. Dat is een grote verandering voor ziekenhuizen. Die krijgen daardoor nu rechtstreeks te maken met de gevolgen van de internationale financiële crisis. Banken zijn minder happig op het geven van grote kredieten.
De vraag is of alle ziekenhuizen wel opgewassen zijn tegen zulke 'uitdagingen'. Het Orbis Medisch Centrum in Sittard/Geleen lijkt een voorbeeld van onbezonnen uitgeven van geld. Het prachtige ziekenhuis staat sinds de opening in januari meteen al op de rand van de afgrond.
Het Atrium Medisch Centrum in Heerlen slaagt er niet in geld te lenen voor de nieuwbouw voor een sterk verouderd ziekenhuis. De Isala Klinieken zijn genoodzaakt geweest de plannen een aantal keren naar beneden bij te stellen, maar zijn er wel uitgekomen.
Isala Klinieken
De NOS is in de Isala Klinieken in Zwolle gaan kijken hoe met al die problemen wordt omgegaan. Daarvan doen we deze hele week verslag op radio, tv en internet. Maandag 20 juli gaat het over de patiëntveiligheid, dinsdag 21 juli over marktwerking, woensdag 22 juli over arbeidsmarktproblemen en op donderdag 23 juli over de nieuwbouw van ziekenhuizen.
»