Door redacteur Ivo Landman
De videorecorder waarmee Dick Schwarz veertig jaar geleden Apollo-maanlandingen opnam, staat nu bij het antiquariaat. Net een week geleden heeft hij hem weggebracht.
Het is aan de Haagse ruimtevaart-enthousiast Schwarz te danken dat er nog iets over is van de live-uitzendingen die in Nederland door de NOS werden uitgezonden rond de historische missie van de Apollo 11.
Vandaag veertig jaar geleden begon die Apollo-missie, met een lancering vanaf Cape Canaveral. Drie dagen later landde Neil Armstrong op de maan.
Spannende uren
Miljoenen Nederlanders zagen die uitzendingen. 's Nachts bleef 34 procent van de kijkers op om de spannende uren voor en tijdens de landing te volgen. Vaak even ademloos als de nerveus sigaretten opstekende presentator Henk Terlingen, en de nog jonge Chriet Titulaer.
Maar er bleef geen spoortje van achter in het Beeld en Geluid Archief, want de uitzending werd gewist. De banden waren te duur om in het archief te stoppen.
TV-jagers
Van het apparaat waarmee Schwarz de uitzending redde, heeft hij nog de folder. "Dit is de videorecorder waarop ik de Apollo 11 heb opgenomen." Op het voorblad staat een zware machine met twee grote spoelen. Een stokoude Ampex. "Er gingen banden van 1 inch in."
Schwarz vormde met enkele vrienden in die tijd een club 'tv-jagers' . Met een draaibare antennemast op zijn toenmalige huis in Amsterdam wisten ze beelden van ruimtevluchten op te vangen vanuit Duitsland en van het American Forces Network op Soesterberg, want Hilversum zond lang niet alles uit. "We wilden zo veel mogelijk opvangen en kijken en luisteren."
Schaep met de 5 pooten
Op het moment dat de eerste videorecorders op de markt verschenen, ging Schwarz die uitzendingen ook opnemen. Hij liet tijdens de belangrijkste momenten van de Apollo-missies zijn recorder meedraaien.
De daarvoor benodigde Ampex-banden waren ontzettend duur in 1969. "Een band van een uur kostte toen 275 gulden", herinnert de 77-jarige Schwarz zich. "Dat is niet niks. Bij de NOS hadden ze toen banden met een nog grotere capaciteit. Die waren nog duurder."
Ergens begrijpelijk dat de NOS indertijd die Apollo 11-uitzendingen heeft gewist, vindt Schwarz. "Net zoals 't Schaep met de 5 pooten en dat soort oude programma's."
Sokken
Alle banden van de Nederlandse uitzendingen zijn inderdaad volledig overschreven, weet Ed Hengeveld, documentalist bij Beeld & Geluid en ook ruimtevaartliefhebber. "Ik was al sinds mijn eerste dag bij het archief op zoek naar die beelden. Later heeft Rudolf Spoor, de regisseur van die uitzendingen, verteld dat het gewist was. Dus ik dacht dat het echt niet meer bestond."
Hengeveld beschreef de uitzending zelf in het mediatijdschrift Toonbeeld. "Terlingen zat zo'n 13 uur onafgebroken aan zijn presentatiedesk, op het laatst zelfs in hemdsmouwen en op zijn sokken."
Pierre Janssen
Maar daarvan leek dus geen snipper beeld meer van bewaard gebleven. Door stom toeval stuitte de documentalist uiteindelijk op de opnames van Schwarz. "In 1988 kwamen plotseling fragmenten voorbij in een aflevering van Zomergasten. " Daar was kunstkenner Pierre Janssen te gast, die nog eens een stukje van de maanlanding wilde zien. En ik zag dat en hoor opeens de stem van Henk Terlingen."
De redactie van Zomergasten meldde Hengeveld dat het beeld afkomstig was van Chriet Titulaer, en die verwees hem weer door naar de Haagse ruimtevaartkenner. "Die was onmiddellijk bereid ons te helpen."
Schwarz beschikte over nog geen twee uur van de dagenlange uitzendingen. "Maar hij heeft er een hele mooie samenvatting van gemaakt indertijd. Dus de belangrijkste momenten zijn er allemaal nog."
Deel deze pagina
»
»
»