Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink
Gevangenisdirecteuren
Jan van den Brand van de Vereniging van Gevangenisdirecteuren bevestigt dat er in de avond en weekenden een verhoogd risico is. Op dat tijdstip zijn er geen verpleegkundigen in de gevangenis aanwezig, die zijn wegbezuinigd door de regering. Met als gevolg dat bewaarders moeten afwegen of ze al dan niet een arts raadplegen.
Die bewaarders hebben vaak onvoldoende kennis om een goede afweging te maken. Dat filteren is lastig, want gedetineerden vragen regelmatig om een arts, terwijl er niets aan de hand is. Van den Brand denk dat veel van de aanbevelingen van de inspectie lastig uitvoerbaar zijn.
En als het mis gaat dan is dat niet de verantwoordelijkheid van de gevangenisdirectie, vindt Van den Brand. Dat is in tegenspraak met de uitspraak van de rechter. Die oordeelde in de zaak tegen de gevangenisdirecteur van de penitentiaire inrichting in Zwolle dat deze onvoorzichtig en nalatig heeft gehandeld.
In Zwolle overleed vorig jaar een gedetineerde in een isoleercel die verschillende keren vergeefs om een dokter had gevraagd.
De gevangenisdirecteuren zijn bang dat zij zich in de toekomst vaker voor de rechter moeten verantwoorden. Van den Brand wil dat er duidelijkheid komt hoe mogelijke fouten van directeuren van penitentiaire inrichtingen moeten worden afgehandeld.
"Het blijft mensenwerk en de vraag is of dat handelen ook verwijtbaar is. Maar als uit intern onderzoek blijkt dat de directeur niets direct te verwijten valt, dan moet het niet tot strafrechtelijke vervolging komen."
Slachtoffers
Er is ten minste één geval bekend waarin een gedetineerde is overleden doordat hij geen zorg kreeg. De man was in opdracht van een gevangenisdirecteur in de isoleercel geplaatst en kreeg ondanks herhaaldelijke verzoeken geen dokter te zien. Hij overleed aan de gevolgen van een verdraaiing van de dunne darm.
De gevangenisdirecteur is vervolgd voor dood door schuld, maar is in maart van dit jaar vrijgesproken door de rechtbank in Zwolle.
Volgens bronnen van de NOS hebben zich de afgelopen tijd enkele andere gevallen voorgedaan waarbij gedetineerden doktersbezoek is geweigerd of heel lang gewacht is met het regelen daarvan. Met soms fatale gevolgen voor de betrokken gedetineerden.
De IGZ meldt verder dat niet alle overlijdens en suïcides van gedetineerden en ernstige incidenten bij haar gemeld worden door de medische diensten van de penitentiaire inrichtingen
Verbeteringen
In 1998 waren door de IGZ in het rapport Zorg achter tralies veel tekortkomingen in de zorg aan gevangenen geconstateerd. Die leidden tot het project Verantwoorde Medische Zorg (VMZ). Dat heeft bijgedragen aan de verbetering van de zorg.
Overdag is die goed toegankelijk voor gedetineerden, de capaciteit is verhoogd. Gedetineerden zijn tevreden over de zorg die zij overdag krijgen. En deel van de penitentiaire inrichtingen heeft de zorg ook buiten kantooruren goed op orde.
Maar er blijven nog allerlei problemen bestaan, bijvoorbeeld met de continuïteit van de zorg. Als er nieuwe gedetineerde in een inrichting komt is het lastig om medische gegevens los te krijgen van een eerdere penitentiaire inrichting waar een gedetineerde verbleef of uit het reguliere medische circuit. Als een gedetineerde vrijkomt of wordt overgeplaatst volgt zijn medische dossier hem vaak ook niet.
Personeel
Er is regelmatig te weinig verpleegkundig personeel, zeker om ziekte en zwangerschapvervangingen op te vangen. Vacatures vervullen gaat moeizaam en het duurt lang voordat mensen zelfstandig inzetbaar zijn.
Niet alle artsen in de PI's zijn goed genoeg gekwalificeerd om dit werk te doen. (Huis)artsen die dit werk doen, meestal in dienst van een maatschap die ingehuurd wordt of van de GGD, zijn medisch meestal voldoende deskundig, maar hun bekwaamheid om dit specifieke werk te doen laat geregeld te wensen over.
Opleiding
Daarom is er een opleiding gestart tot justitieel arts. Volgend jaar ronden de eerste justitiële artsen die opleiding af. Voor verpleegkundigen geldt min of meer hetzelfde, maar die opleiding tot justitieel verpleegkundige bestaat al wat langer.
Chronisch zieken krijgen vaak te weinig aandacht voor hun kwalen. Er wordt niet gewerkt volgens de standaarden van de medische beroepsgroep. DE IGZ zegt dat daardoor er een reëel risico is op onvoldoende zorg voor chronisch zieken.
In vrijwel alle bezochte penitentiaire inrichtingen bestaan problemen met de medicatieveiligheid. Gedetineerden krijgen geregeld medicijnen uit de noodvoorraad van de gevangenis zonder dat er een arts bij betrokken is en vaak zonder dat het wordt vastgelegd.
Gedetineerden krijgen vaak geen bijsluiters. Het elektronische voorschrijfsysteem wordt niet stelselmatig gebruikt met risico op (over)schrijffouten. Arts tekenen soms de recepten niet, hoewel dat wettelijk verplicht is.
Oktober
De IGZ eist dat de medische diensten in de penitentiaire inrichtingen op 1 oktober aanstaande hun zaken op orde hebben. Vanaf die dag mogen alleen justitieel artsen (in opleiding) nog zorg verlenen in de gevangenis.
Gedetineerden met medische klachten moeten de mogelijkheid krijgen in de avond, nacht en in de weekends zelf met een huisarts of huisartsenpost te bellen zonder tussenkomst van een bewaarder. Dat moet gebeuren met een telefoon die geblokkeerd is voor andere nummers.
In alle inrichtingen moet op 1 oktober een systeem functioneren voor het melden van incidenten. Gedetineerden moeten medische verzoeken rechtstreeks in kunnen dienen bij de verpleegkundige zonder bemoeienis van bewaarders. Daartoe moet er een aoparte brievenbus komen.
Kopie dossier
Bij vrijlating of overplaatsing moeten alle gedetineerden een kopie meekrijgen van hun medische gegevens. Alle medische gegevens moeten per direct opgenomen worden in het elektronische systeem MicroHis. Recepten mogen alleen nog via dit systeem uitgegeven worden.
Voor 1 juli 2009 moet het hoofd medische dienst in de verschillende penitentiaire inrichtingen een sluitend systeem invoeren voor het beheer van de noodvoorraad medicijnen en voor de uitgifte van de medicijnen uit die voorraad.
Deel deze pagina
»
»