'Niet van echt te onderscheiden'

Door onze redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink

De farmaceutische groothandel Mediq – voorheen OPG - heeft de namaak naaldjes ingekocht bij een tussenhandelaar – het eenmansbedrijfje Westerpark Farma Group - en gedistribueerd naar apotheken.

Volgens Mediq-woordvoerder Catrien Wichers is Westerpark Farma Group "een heel betrouwbare leverancier waar we al jaren zaken meedoen en die ook andere marktpartijen levert". Volgens Mediq zijn de namaaknaaldjes "niet van echt te onderscheiden". Daarnaast was "de prijs lager dan bij de fabrikant zelf".

'Mediq had beter op moeten letten'
De IGZ is het niet met Mediq eens dat de imitatienaaldjes niet van echt te onderscheiden zijn. "Mediq had bij de toegangscontrole moeten zien dat er geen streepjescode op de doosjes stond en meteen naar Novo Nordisk moeten bellen om te vragen hoe dat kan", zegt een woordvoerder van de Inspectie. "Dan hadden ze meteen geweten dat het hier om namaak ging."

Directeur Erik Lommerde van Novo Nordisk wil best uitgaan van ieders goede trouw. "Men dacht denk ik dat het om echte Novofine-naalden ging. En als de groothandel uitlevert gaan de apotheken ervan uit dat de producten goed zijn. Dat kun je hen niet kwalijk nemen."

Maar hij is niet blij met de handelwijze van Mediq. "Ik vind het angstig dat kwaliteit niet voorop staat in deze, maar geldelijk gewin. Het is kwalijk dat onder onze merknaam namaak verkocht word en dat het ook nog eens om inferieure kwaliteit gaat. Als geld de drijfveer is, dan is dat heel ernstig. Daar schrik ik van."

Het beursgenoteerde Mediq is marktleider in Nederland in de farmaceutische groothandel en eigenaar van de grootste apothekersketen. Mediq heeft een kwart van de markt voor de farmaceutische groothandel in handen. Het bedrijft heeft zelf ook 231 apotheken en heeft daarmee 14 procent van de totale markt in handen.

In Iran loopt het spoor dood
Zodra Novo Nordisk ontdekte dat er namaak-naaldjes op de Nederlandse markt in omloop waren, heeft het bedrijf de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) op de hoogte gesteld. Het bureau Opsporing van de IGZ heeft vervolgens ontdekt dat de Westerpark Farma Group de naaldjes aan Mediq heeft geleverd.

De Westerpark Farma Group heeft tenminste één partij van de naaldjes gekocht. Dat gebeurde in Maleisië. De Maleisische leverancier van Westerpark Farma zou de naaldjes zelf in Iran hebben gekocht. Daar loopt het spoor dood.

Westerpark Farma Group is een eenmansbedrijfje uit Amsterdam. Het bedrijfje heeft 192.000 naaldjes in Nederland afgezet, 500.000 in Engeland en 1,38 miljoen in Polen.

De Britse autoriteiten hebben al eind maart namaaknaaldjes aangetroffen. Reuters Health Care in Londen heeft  op 27 maart bericht over het opduiken ervan in Engeland. De Nederlandse gezondheidsautoriteiten zijn eind maart op de hoogte gebracht van de kwestie door hun Engelse collega's.

Dat is voor het bureau opsporing van de IGZ reden geweest de zaak nader te bekijken. Maar het heeft geduurd tot de patiënt zich half mei meldde bij Novo Nordisk voor het duidelijk werd dat de namaaknaalden in Nederland op de markt waren. Pas daarna is de IGZ erin geslaagd te praten met de tussenhandelaar die een factuur van een leverantie aan Mediq heeft getoond.

Mediq heeft volgens deskundigen enkele tienduizenden euro's extra verdiend met de verkoop van de namaaknaaldjes. In het eerste kwartaal van dit jaar heeft het bedrijf een nettoresultaat geboekt van ruim 14 miljoen. Over heel 2008 bedroeg de nettowinst 95,1 miljoen euro.

Bij Mediq heeft – zo lijkt het - in ieder geval geen kwaliteitscontrole van de partij plaatsgevonden. Anders had volgens de IGZ ontdekt moeten worden dat de streepjescode op de verpakkingen ontbrak. De partij namaaknaaldjes is door Mediq van de Westerpark Farma Group gekocht en in de magazijnen van Mediq beland van waar de distributie heeft plaatsgevonden. Kennelijk scant Mediq de produkcten die haar magazijnen in en uit gaan niet.

In Nederland brengt Novo Nordisk haar producten op de markt in verpakkingen met Nederlandse tekst. Novo Nordisk Nederland, vertelt algemeen directeur Erik Lommerde, wist sinds het aantreffen van de namaaknaaldjes in Engeland van de zaak, maar dacht dat de imitaties hier niet zouden opduiken vanwege de Engelse tekst op de verpakkingen ervan.

De IGZ heeft half mei geaarzeld over de vraag of meteen naar buiten gegaan moest worden met het  nieuws over de namaaknaaldjes vanwege de risico's voor de volksgezondheid van een betrekkelijk grote groep patiënten.

Stille aanpak
Uiteindelijk is om paniek te vermijden gekozen voor een stille aanpak en eerst zoveel mogelijk naalden terughalen. Van de 200.000 uitgezette naaldjes - 2.000 verpakkingen van 100 elk - is ruim driekwart onderschept en teruggehaald.

Er zijn nog circa 300 verpakkingen - 30.000 naaldjes dus - zoek. Die kunnen al gebruikt zijn, nog bij patiënten thuis liggen te wachten op gebruik of nog in de schappen van apotheken liggen. Dat is niet bekend. Het is ook niet bekend of er mensen problemen hebben gekregen met of door de namaaknaaldjes.

In Engeland zijn vrijwel alle naaldjes van de partij van 500.000 intussen teruggehaald. In Polen vermoedelijk nog niets van de 1,3 miljoen naalden die daar uit deze partij met nummer 08JO2S zijn verspreid.

De IGZ maakt zich zorgen over het opduiken in het reguliere circuit - de farmaceutische groothandel en de apotheken - van imitatieproducten. Het is niet uit te sluiten dat er meer op de markt gaan komen. Dat er ergens in de wereld een fabriekje staat dat namaaknaaldjes maakt, betekent dat er een afzetmarkt is.

De IGZ wil de Westerpark Farma Group graag vervolgen, maar het is de vraag of dat gaat lukken. De Nederlandse wet verbiedt het kopen en doorverkopen van deze producten niet. De Europese regels evenmin. Iedereen kan zo'n handeltje opzetten. Het is maar zeer de vraag of de tussenhandelaar vervolgd kan worden voor het kopen en verkopen van namaakproducten.

Het namaken zelf is wel strafbaar, dat is een economisch delict. Volgens de IGZ weet een tussenhandelaar die koopt van schimmige partijen die niet zelf de producent zijn, dat hij bezig is over de rug van patiënten geld te verdienen. Hetzelfde geldt voor de groothandel die via een schimmig eenmansbedrijfje een product betrekt dat anders altijd wordt ingekocht bij de producent.