'D-day had wel degelijk fout kunnen aflopen'

Toegevoegd: zaterdag 6 jun 2009, 08:36

Door webredacteur Lambert Teuwissen

"Onze landingen zijn mislukt en ik heb de troepen teruggetrokken. Mijn beslissing om nu en hier aan te vallen was gebaseerd op de best beschikbare informatie. Het leger, de luchtmacht en de marine hebben zich moedig van hun taak gekweten. Als er enige schuld aan deze poging kleeft, dan is die enkel de mijne."

Deze woorden schreef Dwight Eisenhower vlak voor de invasie in Frankrijk die vandaag precies 65 jaar geleden plaatsvond. Zijn assistent vond de boodschap enkele weken later in de kleren van de generaal, verfrommeld en ongebruikt.

Maar er was wel degelijk een kans dat Eisenhower zijn mea culpa had moeten gebruiken. "Er is een ongeschreven regel onder geschiedkundigen die luidt: niets is onvermijdelijk", zegt Antony Beevor, die net een boek over de invasie schreef.


Wat-als-vragen
"Ik hou niet van "wat-als-vragen", maar je moet wel kijken naar wat er had kunnen gebeuren. Probeer jezelf in de positie van de mensen in die tijd te plaatsen en dan zie je dat een overwinning niet van tevoren vaststond. De kans op een ramp was zeker aanwezig."

Het begon al met het weer. De invasie moest plaatsvinden bij volle maan, dus er waren maar een paar dagen per maand geschikt. En 6 juni leek te gaan verregenen: storm op zee en de lage bewolking zouden een landing onmogelijk maken.

Maar Eisenhowers meteorologische dienst voorspelde een korte periode van beter weer, iets wat de Duitsers gemist hadden omdat zij uiteraard geen weerstation in de Atlantische Oceaan hadden. Daardoor werden de nazi's verrast door de aanval; generaal Rommel was zelfs in Duitsland om de verjaardag van zijn vrouw te vieren.

Rampzalig
Het had heel anders kunnen aflopen. Had de invasie niet op 6 juni plaatsgevonden, zegt Beevor, dan was hij twee weken uitgesteld. De schepen waren dan midden in één van de ergste stormen in het Kanaal terechtgekomen. De uitkomst zou rampzalig zijn geweest.

Nu hadden de geallieerden een relatief eenvoudige oversteek. Zelfs de mijnenvegers die de weg vrij moesten maken, kwamen allemaal heelhuids terug. "Admiral Ramsey had rekening gehouden met enorme verliezen omdat die boten van hout waren en dus heel kwetsbaar. Ze hadden met tientallen kunnen zinken."

Eenmaal aan land profiteerden de geallieerden van de stugge opstelling van Hitler. "Hitler wilde per se niet terugtrekken. Hij was geobsedeerd door het behoud van symbolische posities. Daarom wilde hij ook Stalingrad niet opgeven. Een Britse inlichtingenofficier noemde het peevish imperialism, kleinzielig imperialisme."

Fantasiewereld
Dat had tot gevolg dat Hitler op D-Day zijn generaals keer op keer beval de geallieerden terug te drijven de zee in. "Dat was de militaire fantasiewereld van Hitler. Hij keek naar vlaggetjes op kaarten zonder te accepteren dat die divisies zo zwak waren dat ze eigenlijk al geen vlaggetjes meer waard waren."

"Hitlers weigering om terug te trekken betekende dat de Duitse troepen binnen het bereik van het geallieerde marinegeschut bleven liggen. Bovendien waren hun communicatielijnen zo onnodig lang. Als ze hadden gedaan wat Rommel voorstelde, terugtrekken tot de Seine en de Loire, dan hadden ze een veel vernietigender strijd kunnen voeren in Frankrijk zelf."

Was Hitlers plan om de geallieerden af te slaan gelukt, dan had dat het Derde Rijk slechts weinig extra tijd opgeleverd, maar de volgende vijftig jaar hadden er dramatisch anders uitgezien, meent Beevor.

Vernietigend
"Als het was mislukt hadden de Amerikanen pas een jaar later weer een invasie kunnen uitvoeren. Het effect op de moraal zou vernietigend zijn geweest."

"De Amerikanen hadden dan de militaire steun aan de Sovjet-Unie moeten opschroeven om te compenseren voor het mislukte westelijke front. Zodra de het oostelijke front zou zijn doorbroken, zouden de Russen hebben kunnen doorstomen tot aan de kust." Het IJzeren Gordijn zou langs het Kanaal hebben gelopen.

D-Day: The Battle for Normandy - Anthony Beevor - Penguin - ISBN: 9780670918096 - €24,05 (De vertaling verschijnt bij AMBO

Lees ook: 'De strijd in Normandië is altijd onderschat'.

Deel deze pagina

Nieuws

Audio Gerelateerde audio

  • Lambert Teuwissen over D-Day-boek Anthony Beever Vandaag is het dus 65 jaar geleden dat de landingen in Normandië plaatsvonden. D-Day, het begin van het einde van de nazi's. Over... die strijd verscheen recentelijk een nieuw boek. "D-Day: Van de landingen in Normandië, tot de bevrijding van Parijs", geschreven door historicus Anthony Beevor. Buitenlandredacteur Lambert Teuwissen, heeft het gelezen.
  • Ron Linker bezoekt D-Day-veteraan Het is een historische datum: 6 juni. 65 Jaar geleden landden de Geallieerden op de stranden van Normandië: D-day, het grote... offensief tegen de Duitsers. Correspondent Ron Linker zocht één van die geallieerden op: Bill Guarnere. Hij was een van de paratroopers van Easy Company - het legeronderdeel dat de basis was voor de tv-serie Band of Brothers van Tom Hanks en Steven Spielberg.
  • Jeroen Wielaert bezoekt zoon D-Day-veteraan Zijn vader streed als officier op de Grebbeberg tegen de Duitsers, mei 1940. Als trotse zoon staat hij vandaag aan de zijde van... Engelse veteranen bij de herdenking van D-Day, 65 jaar geleden. Willem van der Griend. Als advocaat was hij betrokken bij de recente geschiedenis: het VN-tribunaal over de genocide in Rwanda, 1994. Jeroen Wielaert sprak met Van der Griend.
  • Roger Strijland bezoekt Sainte Mère Eglise De Amerikaanse president Barack Obama is vandaag in Frankrijk. Daar woont hij ceremonies bij ter nagedachtenis van D-Day: de... landingen van de geallieerden aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, die duizenden soldaten het leven kostten. Het eerste dorpje dat de Amerikanen bevrijdden was Sainte Mère Eglise, aan de Atlantische kust in Normandië. Correspondent Roger Strijland zocht daar de bewoners op die zich die 6e juni 1944 nog kunnen herinneren als de dag van gisteren.

Video en Audio

Meer video en audio