Door onze redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink
De beloningen van bestuurders in de zorg worden aan banden gelegd. Per 1 juli wordt een Beloningscode Bestuurders Zorg (BBZ) van kracht die de hoogte van salarissen, toeslagen, pensioenen en vertrekregelingen regelt.
De code wordt dwingend opgelegd. Bestuurders in de zorg mogen niet meer dan € 191.000 per jaar verdienen, inclusief bonussen en eventuele variabele beloningen. Het minimumsalaris binnen de BBZ bedraagt € 49.700. Interimbestuurders mogen voor hooguit één jaar ingehuurd worden voor maximaal 1,75 keer het maximumsalaris volgens de beloningscode.
De Raad van Toezicht van een zorginstelling mag vanwege 'omgevings- en risicofactoren' een toeslag toekennen van 1 procent tot maximaal 30 procent. Daarmee kan het maximumsalaris op € 248.000 komen. Maar de toezichthouders moeten openbaar maken waarom ze een toeslag toekennen en waarom die een bepaalde hoogte heeft.
Balkenende-norm
Die € 191.000 is het bedrag dat de premier vanaf 2010 gaat krijgen als het advies van de commissie-Dijkstal (Adviescommisie Rechtspositie Politieke Ambtsdragers) door de Kamer wordt overgenomen. Behandeling ervan is uitgesteld in verband met de economische crisis.
Secondaire arbeidsvoorwaarden voor bestuurders mogen niet meer verschillen van die voor andere werknemers. Dat gooit de deur dicht voor het verhogen van salarissen via bijvoorbeeld aanvullende pensioenvoorzieningen, zoals tot nu toe geregeld gebeurt.
De Beloningscode Bestuurders Zorg is opgesteld door de Nederlandse Vereniging van Zorgdirecteuren (NVZD) en door de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in de Zorg (NVTZ).
Wet
Minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken heeft de Kamer in brieven van 27 juni en 9 oktober 2008 aangekondigd voor elke (semi)overheidssector een beloningscode in de wet te willen verankeren. Als minister Klink van VWS instemt met deze code, dan zal die in de wet worden opgenomen.
Als sancties voor het niet respecteren van de code komt er dan een boetesysteem voor zowel de bestuurders die teveel verdienen als de Raad van Toezicht die dat mogelijk maakt.
Inschalen
De hoogte van het salaris dat de BBZ toestaat hangt af van de omvang van een zorgbedrijf en de complexiteit ervan. Het besturen van bijvoorbeeld een verpleeghuis met 100 bedden is iets heel anders dan het leiden van een academisch ziekenhuis of een thuiszorgbedrijf met duizenden werknemers.
De Raad van Toezicht van een instelling bepaalt in welk segment van de Beloningscode de zorginstelling thuishoort. Daaraan hangen salarissen voor de bestuurders. Voor elke soort werk en elk segment van de code zijn maximum salarissen vastgelegd.
Interim
Ook voor interimbestuurders komt er een strikte regeling. 'Interim' mag nooit langer duren dan één jaar, anders moet een arbeidsovereenkomst afgesloten worden in overeenstemming met de Beloningscode.
Bij het vaststellen van de beloning worden de zwaarte en de duur van de klus meegewogen: Naarmate de tijdelijke overeenkomst langer duurt wordt de beloning lager. En die mag in ieder geval niet meer zijn dan 1,75 keer de beloning conform de code.
De BBZ gaat gelden voor zo'n 1.000 bestuurders in de zorg. Ongeveer 10 procent van hen verdient (aanzienlijk) meer dan het maximumjaarloon van € 191.000 in de BBZ. Het gemiddelde salaris van de bestuurders in de zorg is nu zo'n € 135.000. De code geldt voor alle nieuwe contracten, maar ook voor de zittende bestuurders.
Sommige contracten zijn zo opgesteld dat bestuurders vast kunnen houden aan hun veel te hoge beloning. In dat geval, vindt Jacques Gerards van de NVTZ, is het aan de Raad van Toezicht om het gesprek aan te gaan met zo'n bestuurder en uiteindelijk - in de extreme gevallen - te zeggen dat een salaris van vele tonnen intussen maatschappelijk onaanvaardbaar is.
De NVZD en de NVTZ denken dat de BBZ een flinke besparing gaat opleveren. In 2007 verdienden de gezamenlijke bestuurders in de zorg 155 miljoen. Nu is dat nog 129 miljoen.
In het ongunstigste geval - als alle zorginstellingen hoog ingeschaald worden en de individuele bestuurders ook - zal de besparing 8% bedragen en komt de som van de bestuurderssalarissen uit op ongeveer 119 miljoen. In het gunstigste geval zal de daling 21% bedragen en dan komt de loonsom van de bestuurders uit op zo'n 102 miljoen
Toetsing
De Beloningscode is dwingend: als de code op 11 juni is goedgekeurd door de achterban van de NVZD en de NVTZ, wordt de BBZ per 1 juli 2009 van kracht. Er komt een landelijke toetsingscommissie die aan het Scheidsgericht Gezondheidszorg hangt, om de de Beloningscode te handhaven.
Verder willen NVTZ en NVZD dat de code wordt opgenomen in de zorgbrede Governance Code. Die Governance Code vereist toepassing van de regels. Als toch van de regels wordt afgeweken moeten daarvoor goede argumenten bestaan. Zo niet, dan wordt een zorginstelling geroyeerd uit de brancheorganisatie.
Dat is minder vrijblijvend dan het lijkt. Zowel het rijk, als provincies, als gemeenten als zorgverzekeraars (kunnen) eisen dat zorginstellingen zich houden aan de Governance Code (en dus ook de BBZ). Veel gemeenten doen dat nu al. Bedrijven die niet aan die eis voldoen mogen niet meedingen naar contracten voor zorgverlening.
De Beloningscode Bestuurders Zorg wordt jaarlijks geïndexeerd met de gemiddelde stijging van de zorgcao's. Toepassing en werking ervan worden gemonitord
Grootste werkgever
In de zorg werken circa een miljoen mensen. Daarmee is de zorg de grootste werkgever in ons land. Er bestaan grote verschillen tussen de zorgbedrijven in omvang en omzet. Bedrijven variëren van tienduizenden tot enkele medewerkers en van honderden miljoenen omzet tot een ton.
Het eerder dit jaar omgevallen thuiszorgconcern Meavita had 20.000 werknemers, 100.000 cliënten en een omzet van 500 miljoen euro. Philedelphia Zorg, de grootste leverancier van gehandicaptenzorg in Nederland die nu ook in zwaar weer zit, heeft bijna 10.000 werknemers en een jaaromzet van circa driehonderd miljoen.
Deel deze pagina
»
»
»