Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink
Herfst
Het RIVM ziet in het huidige tempo van de verspreiding van de Mexicaanse griep (officieel: Nieuwe Influenza A H1N1) in de wereld niets heel erg verontrustends. "Je zou verwachten dat de Mexicaanse griep nu begint huis te houden op Zuidelijk Halfrond waar het herfst is", zegt Jim van Steenbergen, hoofd infectieziektenbestrijding van het RIVM. Maar niets is minder waar, de overgrote meerderheid - zo'n 95% - van de gevallen concentreert zich op het Noordelijk Halfrond. "Herfst en winter zijn de beste tijden voor het griepvirus. De verwachting is dat het hier in Europa tamelijk rustig blijft met af en toe wat nieuwe gevallen, maar dat het beeld in de herfst kan gaan schuiven. Eigenlijk niet heel anders dan bij elke griepgolf."
Voorbereid
op pandemie
"Het is moeilijk te zeggen of Nederland afdoende is voorbereid op een eventuele pandemie als het virus van de Mexicaanse griep muteert tot een meer venijnig griepvirus", zegt Van Steenbergen. Alle draaiboeken kloppen wel, denkt hij, maar in de praktijk zal het in zo'n situatie toch heel moeilijk worden. De verantwoordelijke autoriteiten zijn zich zeer bewust van het ernstige verloop dat een pandemie kan krijgen en hebben de afgelopen jaren veel gedaan om zich erop voor te bereiden. Maar of de uitkomst daarvan zal zijn dat het in elk van de 25 veiligheidsregio's goed zal lopen, is de vraag. Er bestaan grote verschillen tussen de 25 veiligheidsregio's. De coördinerende burgemeesters kiezen voor een soms heel verschillende aanpak.
Griepmeldcentra
In de regio's Utrecht en Rotterdam is volgens Van Steenbergen het meest gedaan aan voorbereiding op een pandemie. Andere regio's zijn daar allemaal minder ver mee. In Utrecht en een enkele andere regio gaat men werken met griepmeldcentra, om de eerstelijnszorg (huisarts) te ontzien. Die krijgt namelijk niet alleen te maken met vermoedelijke grieppatiënten maar ook met veel mensen die bang zijn dat ze griep hebben. In Rotterdam is gekozen voor een andere aanpak, daar wordt de huisartsenzorg versterkt. Van Steenbergen vindt dat het mooie van de Nederlandse aanpak: die is toegesneden op de lokale situatie. Cöordinatie is in handen van de GHOR (Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen).
34 miljoen shots
Om de hele bevolking te vaccineren zijn 17 miljoen keer twee shots nodig van het nog te vervaardigen vaccin. Het is een illusie te denken dat die allemaal op dag 1 geleverd worden. Het zal vermoedelijk zo gaan dat er wekelijks een voorraad vaccins geleverd kan worden. "Dat betekent", zegt Van Steenbergen, "dat je één maand of twee maanden te maken krijgt met prioritering: wie moet je als eerste geven?" Belangrijkste vraag is dan of eerst de zwakste sector gevaccineerd moet worden, de gezondheidszorg waar werkers het meest in aanraking komen met het virus en waar veel zieken zijn. Of is al duidelijk dat het virus vooral een bepaalde leeftijdscategorie treft zodat je die met voorrang moet vaccineren. Pas als duidelijk is waar de meeste ziektelast zich voor doet kun je dat soort keuzes maken en dan krijg je nog te maken met hoe de bevolking reageert als je sommigen voorrang gaat geven met vaccinatie.
Hype
Het lijkt met het verloop van de Mexicaanse griep tot nu toe nogal mee te vallen. Toch vindt Van Steenbergen het te makkelijk om te zeggen dat er sprake is van een mediahype. "...En als er al een element van hype is, dan één van het type eigen schuld dikke bult", zegt hij. "We hebben steeds gezegd er komt een pandemie, we weten niet wanneer, maar hij komt. Als je dan in een Amerikaans lab een totaal nieuw griepvirus ontdekt en er zijn ook nog eens berichten dat er in Mexico veel doden zijn gevallen, dan is het niet zo gek dat de media daar op duiken."
Mild
Van Steenbergen: "De avond dat we het eerste persbericht maakten, vrijdag 24 april, hebben we meteen gezegd dit is eigenlijk een pandemie, maar wel van een heel mild virus. We hebben er steeds zo de nadruk op gelegd dat je in geval van een pandemie op het ergste voorbereid moet zijn - dus altijd gewerkt met het negatiefste scenario - dat we eigenlijk verzuimd hebben om te zeggen dat een pandemie ook mild kan zijn." "We moesten Nederland voorbereiden op het ergste. Daardoor is ondergesneeuwd dat het niet beslist zo hoeft te lopen in geval van een pandemie. Dat heeft geleid tot een vertekend beeld van de pandemie, als iets dat per definitie heel erg is." Volgens Van Steenbergen ziet er nu veel meer naar uit dat we iets krijgen als met de Aziatische griep in 1957/1958 of de Hongkong griep in 1968. Erger en met meer doden dan met de normale jaarlijkse griepgolf, maar veel minder erg dan de Spaanse griep met zijn tientallen miljoenen doden in 1918/1919. "Bovendien zal de sterfte nu veel minder zijn dan in 1957 of 1968 omdat we er nu als sinds april bovenop zitten. Zonder de fantastische laboratoriumtechnieken die we tegenwoordig hebben hadden we misschien helemaal niks gemerkt. Dan hadden we gedacht: die griep pakt een beetje stevig uit daar in Mexico. Nu hebben we gezien dat het toch anders is dan de siezoensgriep. Virologisch is het anders, niet in de mate waarin het ziek maakt.
Nederland
In Nederland zijn tot nu toe drie mensen besmet geraakt met het Mexicaanse griepvirus: een driejarig jongetje, een 53-jarige vrouw en een 52-jarige Nederlandse man. Alle drie liepen de ziekte op in Mexico en maken het sindsdien weer goed.
»
»
»