Obama: Guantánamo is 'een bende'

President Obama houdt vast aan zijn voornemen om de terreurgevangenis Guantánamo Bay op Cuba te sluiten in het voorjaar van 2010. Hij wil een deel van de 240 gedetineerden overbrengen naar de zwaarst bewaakte gevangenissen op het Amerikaanse vasteland, een ander deel wordt overgebracht naar andere landen.

Ook kondigde Obama aan dat een aantal gevangenen voor burgerlijke rechtbanken gaan verschijnen, terwijl andere voor de omstreden militairen commissies moeten terechtstaan.

In een bijna vijftig minuten durende rede verzekerde Obama dat er geen gevangenen worden vrijgelaten die een gevaar vormen voor de Verenigde Staten. 

Obama: "We zullen niemand vrijlaten, die onze nationale veiligheid bedreigt. We zullen sommige gevangenen overbrengen naar dezelfde gevangenissen waarin wij alle gevaarlijke en gewelddadige criminelen opsluiten. Zwaar bewaakte gevangenissen die de openbare veiligheid waarborgen."

Aanzwellende kritiek
Met de toespraak in het Nationale Archief in Washington reageerde Obama op de aanzwellende kritiek van zowel rechts als links op zijn nationale veiligheidsbeleid en zijn plan om Guantánamo te sluiten.

Links Amerika en mensenrechtenorganisaties vinden dat de president medewerkers van de vorige regering-Bush moet vervolgen wegens harde ondervragingstactieken, maar dat weigert Obama te doen. Ook willen ze dat Obama foto's vrijgeeft van martelende Amerikaanse functionarissen, maar ook dat ziet Obama niet zitten.

Van rechts klinkt de kritiek dat Obama 'soft on terror' is. De kritiek komt onder anderen van voormalig vice-president Cheney. Die heeft de afgelopen maanden meerdere malen gezegd dat Obama de veiligheid van de VS in gevaar brengt door Guantánamo te sluiten en de omstreden harde verhoortactieken te staken. Direct na afloop van Obama gaf Cheney elders in Washington een reactie.

Bende
Min of meer in een reactie op de eerder geuite kritiek van Cheney zei Obama echter dat Guantánamo "een bende" is, een "ondoordacht experiment" van de regering-Bush, die het regelmatig moest ontgelden in de toespraak. Guantánamo heeft de nationale veiligheid en de Amerikaanse wetgeving ondermijnd, aldus Obama.

Hij refereerde regelmatig aan de grondwet, de Amerikaanse Onafhankelijkheidverklaring en de Bill of Rights om duidelijk te maken dat Guantánamo in tegenspraak is met alles waar Amerika voor staat.

Volgens Obama verenigt Guantánamo juist de vijanden van de VS. En juist daarom moet de gevangenis dicht, vindt Obama. "De kosten om de gevangenis open te houden zijn veel groter dan de problemen die sluiting met zich meebrengt."

Correspondent Eelco Bosch van Rosenthal over toespraak Obama:

Tegenslag
Gisteren kreeg Obama een zware tegenslag te verwerken in de Senaat. Rebellerende Democraten stemden met de Republikeinen mee tegen Obama's voorstel om tachtig miljoen dollar vrij te maken voor de sluiting van Guantánamo. De Democraten vonden Obama's plannen te vaag.

Ze zien niets in het voorstel om de gevangenen over te brengen naar het Amerikaanse vasteland. Veel senatoren zijn bang dat de verdachten in de VS op vrije voeten komen. Tijdens zijn rede zei Obama dat hij voor vijftig gevangenen een ander land heeft gevonden dat hen wil opnemen.

Burgelijke rechtbank
Kort nadat de senaat tegen Obama's plannen had gestemd, werd opverigens bekend dat de Tanzaniaan Ahmed Ghailani in New York terecht zal staan voor een burgerlijke rechtbank. Ghailani wordt verdacht van betrokkenheid bij de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998.

Directeur Robert Mueller van de FBI waarschuwde gisteren ook al dat het niet verstandig is terreurverdachten in Amerikaanse gevangenissen op te sluiten, ook al zijn die zwaar beveiligd.