Door verslaggevers Joris van de Kerkhof en Esther Bootsma
Voor het eerst sinds het einde van de apartheid zijn de verkiezingen in Zuid-Afrika spannend. Op 22 april zal blijken of de Zuid-Afrikanen nog steeds massaal het ANC steunen, of dat ze overstappen naar de nieuwe partij, de Congress of the People (Cope). Verslaggevers Joris van de Kerkhof en Esther Bootsma maken een rondreis door Zuid-Afrika. Hun tweede stop is Masiphumelele, een township met veel immigranten, die vorig jaar werden verjaagd.
Ze schuift haar hoofddoek een stukje naar achter. Een dik litteken ontsiert haar gezicht, van haar oor tot halverwege de linkerwang. De Somalische Ayaan werd aangevallen tijdens de rellen tegen buitenlanders in Zuid-Afrika. Haar buurman ook, die werd in zijn buik geschoten en laat een nog vreselijker litteken zien. Ze vluchtten uit hun township, net als honderdduizend andere immigranten uit landen als Mozambique, Zimbabwe en Congo. 60 mensen werden gedood, de rest kwam terecht in vluchtelingenkampen.
Nu bijna een jaar later zijn de meeste buitenlanders weer terug in hun krotjes. "Ik heb geen andere keus", zegt Ayaan. Ze kan niet terug naar levensgevaarlijk Somalië, en bovendien: hier in Masiphumelele bij Fishhoek heeft ze haar winkel. Van buiten een container, van binnen een prachtige, goed gevulde winkel met alle denkbare levensmiddelen. Maar ook een winkel die juist het probleem is. Veel Zuid-Afrikanen zijn jaloers op het succes van buitenlanders. Ze beschuldigen hen van het inpikken van hun winkels, hun banen, hun huizen, zelfs hun vrouwen.
In Masiphumelele is inderdaad vrijwel elk winkeltje van buitenlanders. Je passeert er keurige Congolese kapsalons, Nigeriaanse winkels, Somalische. Het oogt er rustig. De township won zelfs een prijs: de jaarlijkse Verzoeningsprijs, omdat een groep inwoners na de rellen meteen openlijke excuses aanbood aan de vluchtelingen, en hen vroeg terug naar huis te komen. De plaatselijke dominee Mzuvukile Nikelo was een van de initiatiefnemers. Hij ging ook met andere bewoners langs de huizen van mensen die tijdens de rellen de winkels hadden leeggeplunderd, om de gestolen waar terug te halen.
"Het was zo vreselijk, die rellen, zo onwaardig, zo on-Afrikaans", zegt Nikelo voor zijn kerkje. Maar na een lange lofzang op de verzoening en alles wat sindsdien goed ging, blijkt toch ook Nikelo niet gerust op de nabije toekomst. Dat komt door de geruchten. Iedereen in de township heeft het erover. "ANC-leider Jacob Zuma heeft gezegd dat hij alle buitenlanders het land zal uitzetten als hij president wordt", zeggen sombere Zimbabwanen op een straathoek. Nu heeft Zuma dat nooit hardop gezegd, maar het gerucht verspreidt zich als een lopend vuurtje door Masiphumelele.
"Ik ben doodsbang", zegt Ayaan in haar winkel. De politie adviseert haar tijdens de verkiezingen volgende week haar winkel te sluiten. Iets wat ze toch al vaak doet tijdens spanningen, zoals laatst na de moord op en verkrachting van een 3-jarig meisje in de township. De buitenlanders kregen meteen de schuld, ook al bleek de dader een Zuid-Afrikaan.
Een straat verderop blijken Zuid-Afrikanen het gerucht over Zuma ook te kennen. Ongezouten geven ze hun mening over de buitenlanders. "Die moeten weg." Ze wachten alleen even de verkiezingen af. En zelfs dominee Nikelo klinkt aan het eind van het gesprek niet meer zo optimistisch. Hij heeft vele doodsbedreigingen gehad, omdat hij zou heulen met de buitenlanders. Maar hij gaat onverdroten door, zegt hij, wijzend op de Verzoeningsprijs aan de muur. "Wij in Masiphumelele hadden nog nooit een compliment gehad, we waren altijd het laagste van het laagste. Door die prijs zijn we trots op onszelf, en dat wil ik zo houden."
Lees ook: Politiek in de kerk in Zuid-Afrika
Deel deze pagina
»
»
»