Een oude Samaritaan. Arabieren met kamelen op weg, als waren het de drie koningen. Bedelende leprozen bij de stadsmuur.
Morgen opent in het Joods Historisch Museum in Amsterdam een tentoonstelling over de collectie van Arie Speelman. Eén van de grootste en meest complete verzamelingen van dit soort foto's ter wereld.
Uniek, want in tegenstelling tot de andere foto's uit het Midden Oosten van die tijd, zijn deze gekleurd. De glazen lantaarnplaatjes werden handmatig ingekleurd met olieverf, soms met een penseel van slechts één haar. Priegelwerk.
Toeristen
Het was wel duidelijk waar de toeristen die Palestina aan het begin van de twintigste eeuw bezochten naar op zoek waren. Het zijn opzettelijk bijbels aandoende plaatjes. Uiterst vredig, in een tijd waarin het conflict tussen de daar wonende Joden en Arabieren juist begon aan te zwellen.
Speelman, een Nederlandse graanhandelaar, gaf opdracht 1200 lantaarnplaatjes in te kleuren. De fotografen van de American Colony in Jeruzalem deden dat wel vaker, toeristen namen graag dit soort souvenirs mee naar huis, maar zo'n grote opdracht was ongekend.
Dat de collectie nu nog steeds zo compleet is, is uniek te noemen. Zelfs de archieven van de American Colony zelf, die tegenwoordig in het Amerikaanse Library of Congress worden bewaard, zijn niet eens allemaal ingekleurd.
Avonden
Terug in Nederland gaf Speelman er jarenlang stichtelijke diavoorstellingen mee, Palestina Avonden, tot de Tweede Wereldoorlog daar een einde aan maakte.
De glaasjes werden in 1991 door zijn zoon gedoneerd aan het JHM.
De tentoonstelling zal nog te zien zijn tot 22 februari.
Richard Hardiman en Helen Speelman - In the footsteps of Abraham: The Holy Land in hand-painted photographs - Penguin Press- ISBN 9781590201077- € 65
Deel deze pagina
»
»
»