Anne Frank Stichting: Wilders extreem-rechts

Door Rinke van den Brink, verslaggever NOS



Geert Wilders en de PVV zijn extreem-rechts, dat zeggen onderzoekers van de Anne Frank Stichting en de Universiteit Leiden in de achtste Monitor Racisme & Extremisme die woensdagochtend in Amsterdam gepresenteerd is. Een deel van de uitlatingen van Wilders lijkt discriminerend en zou volgens de onderzoekers door de rechter beoordeeld moeten worden.



Wilders en zijn partij passen in het door wetenschappers algemeen gehanteerde profiel van extreem-rechtse partijen. Dat omvat de ideologie, de politieke achtergrond van de partijoprichters en -leden en de magneetfunctie, de aantrekkingskracht op extreem-rechtse activisten.







PVV-leider Wilders heeft gereageerd op het rapport. Hij vindt de uitkomsten een belediging van de PVV en de kiezer. "Zijn ze helemaal van de pot gerukt?"

Radicaal

Wilders en de PVV keren zich in zeer krachtige en onparlementaire bewoordingen tegen 'het vreemde' dat de vorm heeft van de islam, moslims en niet-westerse allochtonen, maar ook van politieke tegenstanders en de gevestigde politieke partijen.  De PVV is een uitgesproken law and order-partij. De voorstellen en het woordgebruik van de partij zijn radicaal. 



In de Volkskrant van 7 oktober 2006 sprak Wilders zich bijvoorbeeld uit over de gevaren die dreigen voor Nederland. "De demografische samenstelling van de bevolking is het grootste probleem van Nederland. Ik heb het over wat er naar Nederland komt en wat zich hier voortplant. Als je naar de cijfers kijkt en de ontwikkeling daarin… Moslims zullen van de grote steden naar het platteland trekken. We moeten de tsunami van de islamisering stoppen. Die raakt ons in ons hart, in onze identiteit, in onze cultuur. Als we ons niet verweren, zullen alle andere punten uit mijn programma voor niks blijken te zijn."

Tegenpartij

De PVV is niet alleen een tegenpartij. Wilders en de zijnen hebben een duidelijke positieve identificatie met 'het eigene', de Nederlandse natie maar dan wel een die aan hun wensen is aangepast. Nederland moet zich los maken van de Nederlandse Antillen  'de schurkeneilanden'. En Vlaanderen moet weer deel worden van Nederland.



Die 'nieuwe ordening op basis van taal, cultuur en geschiedenis' – de Heelnederlandse gedachte – was karakteristiek voor allerlei extreem-rechtse bewegingen uit de periode tussen de beide Wereldoorlogen, zoals de NSB en het Zwart Front. Na 1945 is het streven naar hereniging van Nederland en Vlaanderen bijna uitsluitend een thema van extreem-rechts geworden.

Autoritair

Wilders past in zijn partij volgens de onderzoekers 'een eigentijdse vorm van autoritair leidersbeginsel' toe. "De huidige partijorganisatie van de PVV is strikt genomen niet in strijd met de wet, maar scheert wel langs de grens", schrijven de onderzoekers. 



Om aan verkiezingen deel te nemen moeten partijen de verenigingsvorm hebben. Een vereniging moet wettelijk twee stichters hebben en één lid. Aan die eis voldoet de PVV, maar 'een niet onbelangrijk gevolg van de huidige organisatiestructuur van de PVV is dat de partij er geen interne democratie op nahoudt."

Magneetfunctie

De PVV onderscheidt zich van andere extreem-rechtse partijen door zijn ontstaansgeschiedenis. Meestal ontstaan extreem-rechtse partijen uit andere extreem-rechtse organisaties, bijvoorbeeld na interne conflicten. Maar bij het ontstaan van de PVV is geen enkele voormalige extreem-rechtse activist betrokken geweest. Verder komt er binnen de PVV volgens de onderzoekers geen elke vorm van antisemitisme of van sympathie voor het nazisme voor.



Omdat Geert Wilders het enige lid is van de PVV is het moeilijk om iets te zeggen over de aantrekkingskracht van Wilders voor extreem-rechtse activisten. De onderzoekers van de Anne Frank Stichting spreken de verwachting uit dat zodra Wilders zijn partij openstelt voor leden, er een toestroom zal komen van tientallen extreem-rechtse activisten die nu politiek dakloos zijn.



NRC Handelsblad meldde op 13 januari 2007 dat de PVV voor de deelname aan de Kamerverkiezingen van 2006 gebruik had gemaakt van steunverklaringen van enkele tientallen personen met een gekende extreem-rechtse achtergrond.  Die steunverklaringen zijn in elke kieskring nodig om een lijst in te mogen dienen. Wilders heeft zich daar overigens wel nadrukkelijk van gedistantieerd.

Vervolging

De onderzoekers van de Anne Frank Stichting pleiten ervoor om de rechter erover te laten oordelen of Wilders en de PVV zich nu wel of niet discriminerend uitlaten. Enkele maanden geleden seponeerde het OM een groot aantal aangiften die tegen Wilders gedaan waren, vooral naar aanleiding van zijn film Fitna. Het OM vond dat een politicus veel ruimte moet hebben om het politieke debat te kunnen voeren.



Juist vandaag buigt het Hof in Amsterdam zich over de vraag of het Openbaar Ministerie niet had moeten vervolgen. "De richtlijn discriminatie van de procureurs generaal schrijft dat ook voor", zegt Peter Rodrigues, een van de samenstellers van de Monitor Racisme & Extremisme. "De uitlatingen van Wilders hebben zo veel onrust veroorzaakt en voor zo veel aangiften gezorgd, dat je de rechter daarover moet laten oordelen."



De onderzoekers denken dat er een aanzienlijke kans is dat sommige van Wilders uitlatingen wel degelijk strafbaar zijn.



Interview met Peter Rodrigues van de Monitor Racisme & Extremisme:

Islamofobie

De islamofobie (angst voor de islam) in Nederland is het afgelopen jaar toegenomen. Die uit zich niet alleen in veel negatieve meningen over moslims, maar ook in steeds meer geweld tegen de moslimgemeenschap. Bovendien worden uitingsdelicten als belediging van moslims steeds vaker gedoogd.



"Het evenwicht tussen vrijheid van meningsuiting en bescherming tegen discriminatie is in de afgelopen monitorperiode verstoord", schrijven de onderzoekers. "De oorzaken zijn gelegen in een veranderend politiek klimaat – kort samengevat "je moet kunnen zeggen wat je denkt" – en in neveneffecten van beleid tegen terrorisme en radicalisering."