Door Roel Pauw, redactie binnenland
Een jongetje van 2 op een vergeelde foto uit 1922. Hij zit in een kinderstoel, gemaakt door een zekere Gerrit Rietveld. Een bijzonder ontwerp van houten latjes en leren riempjes, maar vooral het kleurgebruik is opvallend: rood, geel en blauw.
Het jongetje op de foto is Johan Witteveen, nu 89 jaar oud. Of het aan de stoel gelegen heeft, wie zal het zeggen, maar Witteveen heeft het nog ver geschopt in het leven. Hij was tweemaal minister van Financiën en in de jaren '70 directeur van het IMF.
Maar de stoel was gewoon een stoel. Heel praktisch, want je kon hem uitklappen zodat je er lekker in kon spelen. En er was een uitsparing gemaakt voor een po. Ook erg handig. De stoel is jarenlang in gebruik geweest bij de familie Witteveen.
Intensief gebruik
Hij draagt dan ook duidelijk de sporen van intensief gebruik. Maar hij wordt niet gerestaureerd naar de oorspronkelijke staat. "Want", zegt Frans Leidelmeijer, kenner van toegepaste kunst uit de afgelopen anderhalve eeuw, "het was een gebruiksvoorwerp. Zo heeft Rietveld het ontworpen en dat mag dan ook best te zien zijn."
Pas een jaar of 10 geleden heeft een lid van de familie Witteveen de stoel verkocht. Waardoor hij uit het zicht verdween... Totdat hij in 2006 weer opdook op een veiling. Een spectaculaire vondst, want tot dan toe was er alleen zo'n kinderstoel bekend uit een publicatie in het tijdschrift 'De Stijl'. Maar dat exemplaar was verloren gegaan.
Het Centraal Museum in Utrecht en het Stedelijk in Amsterdam wilden de stoel heel graag hebben als aanvulling op hun toch al royale collectie (110 objecten). Maar de kinderstoel was inmiddels onbetaalbaar geworden. Na lang onderhandelen is de Rietveld-stoel uiteindelijk toch in bezit gekomen van de beide musea.
Enkele tonnen
Voor hoeveel wil Ida van Zijl, conservator van het Centraal Museum, niet zeggen. Wel dat ze er enkele tonnen voor hebben moeten neerleggen. Maar dan heb je ook wat.
"De kinderstoel is een sleutelstuk in het oeuvre van Rietveld. Vroege meubelen zijn heel zeldzaam. De twee musea hebben samen een aardig overzicht van zijn werk, maar juist uit die vroege periode is weinig bewaard gebleven. Deze kinderstoel vormt de overgang van de ongekleurde, houten meubelen die nog heel erg horen bij de stijl van de 19e eeuw naar een echt 20e-eeuwse vormgeving."
De kinderstoel van Rietveld is tot 18 januari 2009 te zien als onderdeel van de tentoonstelling '125 grote liefdes' in het Van Gogh-museum. Daarna wordt hij beurtelings geëxposeerd in het Centraal Museum en het Stedelijk. Daar kunt u ook de foto's zien van de kleine Johan Witteveen, die nietsvermoedend in een topstuk van de Nederlandse toegepaste kunst zit.
»
»
»