Door Jef van Gool
'Iets meer dan twee jaar nadat...'de Radboud Universiteit Nijmegen Cees Nooteboom voor "zijn grote en veelzijdige oeuvre, zijn compromisloze engagement met de letterkunde en zijn ambassadeurschap voor de Europese en mondiale cultuurtradities" had geëerd met een eredoctoraat, is hem ook in Duitsland een eredoctoraat toegekend.
De vakgroep Filosofie en Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit Berlijn verleent het hem vandaag vanwege "zijn uitmuntende verdiensten als schrijver, dichter en essayist". Hij treedt daarmee in de voetsporen van onder anderen Salman Rushdie, Umberto Eco, Günter Grass en Orhan Pamuk.
Berlijnse notities
De toekenning kwam voor hem als een grote verrassing, zei hij vanochtend in het Radio 1 Journaal. Het feit dat de eer hem te beurt valt in Berlijn, geeft die een extra dimensie.
Nooteboom verbleef er onder meer van maart 1989 tot juni 1990 en was er getuige van de val van de Muur en de hereniging van Duitsland. Berlijnse notities (1990) is een relaas uit de eerste hand van de gebeurtenissen die de wereld zo ingrijpend veranderden.
Over de gevolgen daarvan voor Europa, de Europeanen en hemzelf hield hij op 7 december 1997 in Berlijn een lezing die in 1998 is uitgebracht als Terugkeer naar Berlijn.
Allerzielen
De roman die in zijn oeuvre het meest nadrukkelijk met Berlijn is verbonden, is Allerzielen (1998). De cameraman Arthur Daane die voor binnen- en buitenlandse televisiezenders de brandhaarden in de wereld afreist, verblijft er vaak.
Hij maakt er voor zichzelf een heel ander soort films, waarin hij het verdwijnen van het onooglijke en nietige vastlegt, de voetstap in de sneeuw. Hij ontmoet er een jonge historica die wordt gefascineerd door de vergeten geschiedenis van een Spaanse koningin uit de twaalfde eeuw.
Modern klassiek auteur
In Duitsland is zijn Verzameld werk uitgebracht in negen kloeke delen. Dat verleent hem er de status van een modern klassiek auteur, schreef Alberto Manguel deze zomer in NRC Handelsblad.
Dat zo'n uitgave er in Nederland niet is gekomen en dat Nederlanders hem als hun belangrijkste schrijver hebben afgewezen, heeft volgens Manguel te maken met zijn universaliteit en zijn weigering "een gelijkmatig verhaal te bieden van hun geografische en historische identiteit".
»
»
»