De NOS zond op dinsdag 11 november het programma 'Herdenking Eerste Wereldoorlog' uit van 11.30 - 12.30 uur op Nederland 1. De presentatie was in handen van Joost Karhof. U kunt de uitzending via de link in de rechterbalk nogmaals bekijken.
Op 11 november 2008 was het precies 90 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Eerste Wereldoorlog. De wapenstilstand ging in om 11:00 's ochtends, een verdrag was eerder die dag getekend werd in aanwezigheid van Fransen, Engelsen en Duitsers in een treinwagon ten noordoosten van Parijs.
Voor meer dan negen miljoen omgekomen burgers en militairen kwam dit tijdstip te laat.
In het NOS-programma 'Herdenking Eerste Wereldoorlog' was een impressie te zien van herdenkingen in België (bij Ieper) en in Frankrijk (bij Verdun), die op 11 november plaatsvonden.
Daarnaast werd er live geschakeld naar Groot-Brittannië, waar om precies 11.00 uur Britse tijd (12.00 uur Nederlandse tijd) de Britse slachtoffers bij 'The Cenotaph', het nationale oorlogsmonument in Londen, werden herdacht. Daarbij zijn ook de laatste veteranen aanwezig die in de Eerste Wereldoorlog hebben gevochten.
Gevolgen Nederland
In de uitzending was ook aandacht voor de gevolgen van de oorlog voor Nederland. Ons land kreeg te maken met een grote groep Belgische vluchtelingen. Daarnaast waren de economische gevolgen groot. Handel met het buitenland was zo goed als onmogelijk. In ons land heerste er daardoor armoede en hongersnood.
Te gast in de uitzending was historica Ismee Tames van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Tames promoveerde op een proefschrift over Nederland ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Verder waren een aantal korte portretjes te zien van Nederlanders die in de periode 1914 - 1918 in vreemde krijgsdienst vochten.
"De NOS besteedde niet alleen ruim aandacht aan 90 jaar einde Eerste Wereldoorlog omdat het een gruwelijke oorlog was", aldus Peter Kloosterhuis, hoofd NOS Projecten. "Maar ook omdat de wereldorde door deze oorlog veranderde, ook voor Nederland.
In de afloop van de Eerste Wereldoorlog lag de kiem voor ontwikkelingen die uiteindelijk leidden tot de Tweede Wereldoorlog. Het gegeven dat de laatste nog levende veteranen uit de Eerste Wereldoorlog aanwezig waren bij de kranslegging in Engeland, maakte deze herdenking daarnaast heel bijzonder."
Lezen over de Eerste Wereldoorlog
In de uitzending noemde Joost Karhof het boek "Nederlanders in de Grote Oorlog" van Jorge Groen. (Uitgeverij Boom 2004)
Nederland was neutraal in de Eerste Wereldoorlog, en daar hoeven we niet rouwig om te zijn. Terwijl in de zuidelijke provincies het gebulder van kanonnen was te horen, er vlak over de grens honderdduizenden sneuvelden en de frontlinie reikte van de Noordzee in België tot aan de Zwitserse grens, stond in Nederland de tijd stil.
De laatste jaren zien we een groeiende belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog. Het 'slagveldtoerisme' is populair; veel Nederlanders trekken naar de slagvelden bij Ieper, Verdun en de Somme. Regelmatig verschijnen buitenlandse boeken over de Grote Oorlog in Nederlandse vertaling.
Ook Nederlandse auteurs richten zich op het onderwerp: de bekende Eerste-Wereldoorlogreisgids van Chrisje en Cees Brands was een besteller. Jorge Groen, lid van de Eerste-Wereldoorlogwerkgroep van het niod, haakt in op deze belangstelling met een vlot leesbaar boek voor een breed publiek over de rol die het neutrale Nederland heeft gespeeld in dit bloedige conflict. Hij doet dat op een bijzondere manier. Groen beschrijft de lotgevallen van een aantal Nederlanders die in de legers van de deelnemende landen hebben meegevochten.
Zo heeft de bekende schrijver Willem van Iependaal ('Polletje Piekhaar') in de Zuid-Afrikaanse brigade voor het Engelse leger gevochten, en was de journalist Max Blokzijl, later een berucht nsb'er en de 'stem' van de nazi-propaganda in Nederland, oorlogscorrespondent bij het Duitse leger. Aan de hand van deze en andere persoonlijke lotgevallen wordt een boeiend tijdsbeeld gegeven. Het boek is nog bij antiquariaten te koop.
»