Door Pauline Broekema
De Noordoostpolder moest een nieuw begin worden. De Wieringermeer was een proefpolder geweest. Op de 48.000 hectare van de NOP moest het echt gebeuren. Het Nieuwe Land. In allerlei opzichten, ook kerkelijk. Rooms-katholieken, hervormden, gereformeerden; in de percentages een afspiegeling van de verhoudingen op het oude land, maar wel in vlekkeloze samenwerking.
De eerste bewoners in 1937 waren de polderwerkers die huisden in barakken. Alle gezindten door elkaar, dat ging heel goed. `Nogal zorgelijk', vonden de kerkgenootschappen op het oude land, bang als ze waren dat de arbeiders de kerkelijke plichten zouden verzaken.
Soms bezocht een predikant dat onherbergzame land, die zandvlakte, om zijn dwalende schaap tot de orde te roepen. Een gereformeerde jongeman kreeg de dominee op bezoek. Die noteerde over de afvallige: `Aan kerkgaan denkt hij niet meer, met den Bijbel drijft hij de spot, 't gebed is hem vreemd.'
Selecteurs
Na de polderwerkers volgden de boeren. In 1947 begon de uitgifte van landbouwbedrijven. Alleen gehuwden met wat kapitaal kwamen in aanmerking. Selecteurs reisden de belangstellenden af. Wie er op het oude land een potje van maakte, kon een plek in de NOP wel vergeten. De aanmelding van katholieke zijde viel tegen. Vooral protestantse agrariërs van de kleigronden reageerden, de boeren van de zandgronden in het zuiden bleven achter.
De pioniers die in de barakken op gelijke voet met andere gezindten waren omgegaan, zagen de oude scheidslijnen terugkeren. Was men in de barakken gewend samen te leven, de christelijke feestdagen gezamenlijk te vieren, in de dorpen in de NOP ontstond weer die vertrouwde staalkaart aan kerkgenootschappen.
Urk
Voor Urk verliep de komst van de polder, waar het eiland deel van werd, haast traumatisch. In de ideale polder was voor het traditionele Urk, dat als conservatief, eigengereid en weinig veranderingsgezind bekend stond, eigenlijk geen ruimte.
Sikke Smeding, de grote man achter de polder, vond zelfs dat er voor de Urkers een andere plek moest worden gevonden. Twente of IJmuiden kwamen in aanmerking als nieuw vestigingsgebied. Opvallend is dat Urk na de inpoldering voor het eerst in de geschiedenis van het eiland te maken kreeg met kerkscheuringen. En buiten Urk, in de polder, gebeurde hetzelfde.
Piercingcentrum
Het huidige kerkelijke leven in de polder is verschraald. `Kerkelijke aardverschuivingen hebben zich voltrokken', vindt Jan Aalbers; ooit predikant in de polder. Hij noemt wat voorbeelden. In Luttelgeest is de gereformeerde kerk een galerie geworden.
Zowel de protestantse gemeente Rutten als Bant heeft een parttime predikant. In de hervormde kerk van Bant zit tegenwoordig een muziekconcern. En de gereformeerde kerk in dat dorp werd een woonhuis met een piercingcentrum.
Een machtig arbeidsveld, de opbouw van het kerkelijk leven in de Noordoostpolder, uitgave van de Vereniging voor Nederlandse Kerkgeschiedenis
ISBN 978 90 79845 01 9
Foto's afkomstig uit het boek.
Deel deze pagina
»
»
»