Door Daan van de Staaij, redacteur integratie
Gemeenten willen meer bevoegdheden om eerder te kunnen optreden tegen straatoverlast en criminaliteit onder jongeren. Dat blijkt uit een onderzoek van de NOS onder 23 grote en middelgrote steden.
De burgemeesters van tien van die steden zitten vandaag met vier ministers om de tafel om over het probleem van overlast door met name jongeren van Marokkaanse afkomst te praten.
Ruim driekwart van de steden wil op de een of andere manier sneller ingrijpen in gezinnen en tegen straatoverlast.
Voorkómen is beter dan genezen, luidt het motto. De meeste burgemeesters, vooral in de grote steden, willen meer dan nu het geval is 'achter de voordeur' optreden in probleemgezinnen.
Ze dringen aan op middelen om gezinnen met opvoedproblemen die hulp weigeren, gedwongen hulp op te leggen.
Verharding
Andere steden, zoals Ede, willen jongeren tijdelijk uit de buurt kunnen halen om ze intensief te 'heropvoeden'.
Sommige burgemeesters willen meer wijkagenten of betere nazorg voor jongeren die uit de gevangenis komen en vaak zonder begeleiding weer in de maatschappij terugkeren.
Jeugdoverlast neemt af, melden de meeste bestuurders in het land, maar er is wel sprake van een snelle verharding.
School
De groepen die zich schuldig maken aan hinderlijk gedrag worden minder aanspreekbaar, agressiever en crimineler in hun gedrag.
In vier steden neemt de overlast toe, zeventien steden zien een afname, waarvan de helft bezorgd is over verharding. Zoals Ede: "Enerzijds is de Edese aanpak van de risicojeugd (preventief en repressief) succesvol.
Anderzijds lukt het niet om op een kleine groep greep te krijgen. Deze groep lijkt zich ook te verharden in de overlastgevende acties, heeft geen werk en gaat ook niet of nauwelijks naar school.
Tolerantie
Dit betekent dat de problematiek voor deze groep redelijk ernstig is en met partners (welzijn, politie, OM) hard werken nodig is om de problematiek te lijf te gaan."
Vaak gaat het om hooguit enkele tientallen jongeren met wie echt geen land te bezeilen is. Eindhoven schat de harde kern op 185, Ede negentien, Weert twintig. Utrecht concentreert zich op 52 groepen, overigens met wisselende etnische samenstelling.
Het geduld van bewoners rond jeugdoverlast neemt in sommige steden af. Ongeveer de helft van de steden maakt zich in meer of mindere mate zorgen over afnemende tolerantie in buurten en spanningen tussen bevolkingsgroepen. Dertien steden zeggen juist dat de sfeer niet noemenswaardig verslechtert of verbetert.
Vervreemd
,,Hoewel er geen aanleiding bestaat voor acute zorg, gaat de gemeente Utrecht extra energie steken in het voorkomen van polarisering. Utrecht staat daarbij een inclusief (jeugd)beleid voor: niemand buiten sluiten en bevorderen van dialoog en identificatie met de democratische samenleving.
Het bestaande jeugdbeleid ('zorg dat de jeugd kansen krijgt om zich te ontplooien en mee te doen aan de samenleving') wordt in feite uitgebreid met de opdracht: 'zorg dat de jeugd niet vervreemdt maar zich deel voelt van onze samenleving'", zegt burgemeester Aleid wolfsen van Utrecht.
Jongeren met een Marokkaanse afkomst springen bijna overal in het oog. In tweederde van de gemeenten is hun aandeel in de overlast en jeugdcriminaliteit oververtegenwoordigd.
Een alarmerend gegeven volgens sommigen, andere bestuurders vinden het een logisch gevolg van het feit dat er nu eenmaal relatief veel Marokkanen in hun gemeente wonen.
Stigmatisering
Hoewel bijna alle burgemeesters het taboe voorbij zijn om etniciteit te benoemen bij probleemgedrag, waarschuwen ze voor stigmatisering van de Marokkaanse gemeenschap. De gemeentebesturen benadrukken dat het met de meeste Marokkaanse jongeren goed gaat.
Steden als Leiden, Almere, Amersfoort en Haarlem laten weten dat bij hen de problemen in alle bevolkingsgroepen spelen. Zij vinden dat het debat moet gaan over álle overlastgevende jongeren en niet specifiek over Marokkanen.
Opvallend is dat vrijwel overal in het land gemeenten nauw samenwerken met Marokkaanse organisaties. Minister Ter Horst riep onlangs de Marokkaanse gemeenschap op in actie te komen om de problemen in eigen kring op te lossen. In veel steden lijkt daar allang sprake van.
Toon
Een aantal burgemeesters haalt hard uit naar de Tweede Kamer, die de laatste weken een harde toon aanslaat over de problemen rond Marokkaanse jongeren. Naar aanleiding van incidenten in Gouda en Amsterdam hield de kamer een spoeddebat met veel oorlogstaal.
Maar de kamer levert daarmee geen bijdrage aan een oplossing, vinden bestuurders van tien steden. Eindhoven: "Het valt ons op dat de nadruk op de gehele Marokkaanse gemeenschap ligt, terwijl het om een kleine groep overlastgevende jongeren gaat.
Bovendien wordt er over problemen gesproken in plaats van over oplossingen. Zo komt in het debat bijvoorbeeld niet naar voren dat de Marokkaanse gemeenschap er zelf al veel aan doet; zij lijden er zelf ook onder."
Onderbelicht
Ook Den Bosch heeft moeite met de 'toon van het debat: "Het college is van mening dat het debat in de Tweede Kamer veel minder incident gestuurd gevoerd zou moeten worden.
Er moet ingezet worden op lange termijn oplossingen.
Er is op het gebied van jeugdoverlast de afgelopen jaren ook veel vooruitgang geboekt en die blijft in het huidige debat onderbelicht."
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Bergen op Zoom
Boskoop
Breda
Culemborg
Den Bosch
Den Haag
Ede
Eindhoven
Gorinchem
Gouda
Haarlem
Leiden
Maassluis
Nijmegen
Roosendaal
Rotterdam
Tilburg
Utrecht
Veenendaal
Weert
Weesp
video
video
»
»
»