Chronisch zieken leveren flink in

Door Rinke van den Brink, redacteur gezondheidszorg



Honderdduizenden chronisch zieken en gehandicapten gaan er in 2009 tot 4% op achteruit door de kabinetsplannen. Dat blijkt uit Nibud-cijfers die de NOS bekend heeft gemaakt.



Minister Bos had eerder deze zomer nog gezegd dat "alle minnen weggewerkt" waren en de koopkracht er voor alle categorieën niet op achteruit zou gaan.



De minister van Financiën en minister Donner van Sociale Zaken hebben vanmiddag een brief aan de Kamer gestuurd over de kwestie. Daarin beloven ze de inkomenseffecten van de plannen nog eens goed tegen het licht te houden.



"De inkomenseffecten van de herziening", schrijven Donner en Bos, "zijn hoe dan ook buitengewoon divers en in hoge mate afhankelijk van de individuele situatie binnen een huishouden. Het kabinet kijkt nog naar mogelijke knelpunten en oplossingen, waarbij vanuit de samenhang instrumenten in het domein van de zorg in het bijzonder aandacht krijgen. Ook de suggesties van de de Chronisch Zieken en Gehandicaptenraad zijn daarbij aan de orde." 



De bewindslieden vertrouwen erop dat als de regeling eenmaal helemaal uitgewerkt is, het wel goed zal komen met de onbedoelde koopkrachteffecten.

Inventarisatie

PvdA-fractievoorzitter Hamer wil in ieder geval nog voor het begin van de algemene beschouwingen een inventarisatie van de problemen met de nieuwe regeling. Haar collega Van Geel zegt dat het CDA geen voorstellen zal doen voor verdere compensatie van chronisch zieken en gehandicapten.



Tot nu toe konden mensen hun hoge zorgkosten aftrekken van de belasting. Die regeling wordt vervangen door de nieuwe Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten die voor veel mensen met een laag inkomen nadelig uitpakt. Het Nibud onderzocht de inkomenseffecten van de nieuwe wet.



Zo gaan alleenstaanden met WAO of het minimumloon er 3% op achteruit. Paren met ongeveer het minimumloon raken 2,5 tot 4% van hun inkomen kwijt. Gehandicapten die in instellingen wonen lijden tot 2%  inkomensverlies. Stellen met een aanvullend pensioen bovenop hun AOW verliezen tussen de 0,5 en 3%.



Door de gefaseerde invoering van de plannen vallen de inkomens van de nu getroffen groepen in 2011 nog eens zo'n 2% lager uit. In 2009 zijn nog niet de volledige gevolgen van de nieuwe regeling voelbaar.

Minder negatief

In de eerste variant van de kabinetsplannen, die eind juni uitlekte, gingen chronisch zieken en gehandicapten er nog veel meer op achteruit. Toen liep het koopkrachtverlies voor sommige groepen op tot 9%.

"Het is absoluut waar dat de plannen van nu minder negatief zijn dan ze in hun eerste versie waren", zegt Ad Poppelaars, de directeur van de Chronisch Zieken en Gehandicaptenraad, de opdrachtgever van het Nibud-onderzoek. "Voor chronisch zieken en gehandicapten met een inkomen op bijstandsniveau is de koopkrachtdaling die dreigde gerepareerd. Voor andere groepen is de daling minder geworden, maar met 3 of 4% nog steeds fors." 



Volgens Poppelaars vindt vooral minister Donner van Sociale Zaken dat het kabinet de chronisch zieken en gehandicapten voldoende tegemoet is gekomen. "Donner zegt dat veel mensen er op vooruit gaan. Dat klopt. Mensen die tot nu toe geen gebruik maakten van de regeling voor belastingaftrek, krijgen nu automatisch 250 of 450 euro, afhankelijk van de hoogte van hun zorgkosten. En hij blijft maar zeggen dat een heel grote groep mensen overmatig gecompenseerd werden voor hun uitgaven. Dat is ook waar. Maar dat is geen reden om nu een maatregel te treffen waardoor mensen die een hele dure, speciale bril nodig hebben omdat ze bijna niks meer zien, daarvoor veel te weinig compensatie krijgen. Mensen voor wie de aftrekregeling buitengewone uitgaven wel bestemd was, worden er nu slachtoffer van dat anderen er misbruik van maakten."

Automatisch

Er zijn volgens de CG-Raad meer problemen met de nieuwe regeling. Een deel van de mensen die wel in aanmerking komen voor de tegemoetkoming die automatisch uitgekeerd gaat worden, zijn niet bekend bij de overheid.



Staatssecretaris Bussemaker heeft al laten weten dat ze open staat voor overleg over problemen met de nieuwe regeling. Poppelaars: "Er ontbreken bijvoorbeeld allerlei mensen in de geautomatiseerde bestanden die de overheid straks gaat gebruiken om de nieuwe regeling uit te voeren. Daar wil ze iets aan doen, zodat iedereen die recht heeft op die tegemoetkoming die ook daadwerkelijk gaat krijgen. Maar dat verandert niet direct iets aan de inkomensdaling die nu voor veel mensen dreigt." 



De CG-Raad wil dat het kabinet de plannen opnieuw aanpast zodat chronisch zieken en gehandicapten, dus mensen die echt hoge zorgkosten hebben, er niet op achteruit gaan. "Daar moeten ze maar budget voor vrij maken. Helaas is veel van het geld dat door het schrappen van de aftrekregeling voor buitengewone uitgaven wordt bezuinigd al aan andere doelen besteed."