Hij is gemarteld, beschoten, talloze keren gearresteerd en ooit bijna uit een raam op de tiende verdieping gegooid. Maar niets heeft hem ertoe kunnen bewegen zijn strijd tegen het bewind van Robert Mugabe op te geven.
Morgan Tsvangirai, volksheld voor de oppositie in Zimbabwe, staatsvijand nummer een voor de president en diens Zanu-Partij.
En dat terwijl de leider van de Movement for Democratic Change (MDC) zijn politieke carrière ooit is begonnen als een vurig aanhanger van president Mugabe. In 1980, het jaar waarin Zimbabwe onafhankelijk werd, zegt hij te willen sterven voor de nieuwe leider, toen nog het boegbeeld van een nieuw Afrikaans zelfbewustzijn.
Tsvangirai is dan een nieuwkomer, voorman in een nikkelmijn ten noorden van Harare. Via de vakbond komt hij in aanraking met de politiek en na Mugabes eerste verkiezing sluit hij zich aan bij Zanu-PF.
Breuk met Mugabe
Zijn ster rijst snel in de partij. Hij volgt negen maanden lang een studie in Groot-Brittannië. Een unieke kans voor de 28-jarige nieuweling, want als telg uit een gezin met negen kinderen in een arme afgelegen regio was Tsvangirai op zijn zestiende van school gegaan om te gaan werken in een textielfabriek.
Na zijn terugkeer in Zimbabwe brengt hij het tot secretaris-generaal van de vakbondsfederatie ZCTU. Hij weet de vakbonden te moderniseren en los te weken van de inmiddels regerende Zanu-PF.
Het is een voorspel op de breuk met Mugabe. Die volgt in 1991 door een conflict over een eis van het Internationaal Monetair Fonds, dat aandringt op een grotere rol van de vrije markt in Zimbabwe.
De president geeft met tegenzin toe. Maar wel ten koste van de belangen van de arbeiders, vindt Tsvangirai. Hij protesteert en dat komt hem op zes weken cel te staan, vanwege een opgeklopte aanklacht van spionage voor Zuid-Afrika. Het is de eerste van een lange reeks aanhoudingen op beschuldigingen van landsverraad en moordcomplotten.
Chaos
De vakbondsleider is koppig en houdt vol. In 1999 maakt hij met de oprichting van de MDC duidelijk klaar te zijn om met Mugabe af te rekenen.
Maar zo ver komt het niet. Zanu-PF stuurt gewelddadige jeugdmilities en oorlogsveteranen de straat op die dood en verderf zaaien in het land voor de parlementsverkiezingen van 2000, die de MDC op een haar na wint.
De onrust valt samen met de radicale landhervormingen die Mugabe doorvoert. Blanke boeren worden massaal van hun land verdreven om plaats te maken voor zwarte Zimbabwanen, en in de chaos die volgt stort de lucratieve landbouwexport volledig ineen. De inflatie schiet naar astronomische hoogten in de jaren die volgen en Mugabe raakt steeds meer in het nauw gedreven.
De druk op de oppositie wordt systematisch verder opgevoerd, tientallen oppositieleden worden ontvoerd of vermoord en er gaat geen dag voorbij zonder dat de staatsmedia Tsvangirai neerzetten als verrader en 'marionet van het westen'.
Schedelfractuur
Op 11 maart 2007 ontsnapt ook de MDC-leider zelf niet meer aan het geweld: in een gevangeniscel wordt hij met riemen, zwepen en geweren tot drie keer toe bewusteloos geslagen. Als hij weer vrij komt kan hij tijdelijk niet goed meer zien, en later wordt in het ziekenhuis een schedelfractuur geconstateerd. De oppositieleider komt er bovenop, maar nog diezelfde maand wordt hij opnieuw opgepakt.
Het kat en muis-spel gaat door tot de presidentsverkiezingen van dit jaar. Tsvangirai wint, maar met te weinig stemmen. Een tweede ronde is nodig en Mugabe en de Zanu-partij schuwen geen middel om de winst alsnog zeker te stellen. Opnieuw gaan de jeugdmilities de straat op, en niet alleen de oppositie is dit keer het doelwit, iedere Zimbabwaan loopt het risico op stokslagen en martelingen.
Op 22 juni kan Tsvangirai de terreur niet langer aanzien: hij trekt zich terug uit de verkiezingsstrijd. Mugabe blijft president. En twee dagen later zoekt hij onderdak in de Nederlandse ambassade in Zimbabwe. Mogelijk om zijn oude belofte - te willen sterven voor Mugabe - niet alsnog ingelost te zien worden.
Maar enkele dagen later verlaat hij de schuilplaats. Mugabe roept zichzelf tot winnaar van de presidentsverkiezingen uit, maar kan de internationaal aanzwellende druk niet langer negeren.
Op 21 juli tekent de president een akkoord met Tsvangirai dat moet helpen een eind te maken aan de politieke crisis in het land.
Deel deze pagina
»
»
»