Duitsland herdenkt de boekverbrandingen die de nazi's vandaag 75 jaar geleden begonnen. Op de avond van 10 mei 1933 verwijderden studenten en professoren van de Berlijnse Kunstacademie alle boeken geschreven door ongewenste schrijvers uit de bibliotheek en verbrandden die op een plein midden in Berlijn.
Ook op andere plekken in het land werden brandstapels opgericht.
In totaal gingen 35.000 boeken in vlammen op, van zo'n 130 schrijvers. Boeken van joden als Sigmund Freud en Walter Rathenau, communisten Marx en Lenin, of van "ontaarde" schrijvers als Brecht en Mann. Ook monografieën over moderne kunstenaars als Marc Chagall en Paul Klee gingen verloren.
De in Berlijn wonende pacifist Erich Kästner zag persoonlijk hoe zijn boeken vernietigd werden.
On-Duits
Op de plek in Berlijn waar de opgezweepte massa van 40.000 man een deel van zijn eigen geschiedenis uitwiste, noemde de Duitse president Köhler de boekverbrandingen een onheilspellend voorteken van de latere gruweldaden.
"Het is maar een kleine stap van het isoleren van joden naar het verbranden van hun boeken. En het is maar een kleine stap van het verbranden van boeken, naar het verbranden van mensen."
De verbrandingen kwamen nog geen vier maanden nadat Hitler de macht had overgenomen.
Köhler riep in herinnering dat het toch niet de nazi-regering zelf was geweest die de vuren deed oplaaien, maar juist de academici. "Studenten en professoren leidden in de propaganda tegen wat zijn als on-Duits beschouwden."
Vergetelheid
Door heel Duitsland zijn vandaag herdenkingen waar wordt voorgelezen uit boeken die driekwart eeuw geleden op de brandstapels terecht kwamen. Acteurs, schrijvers en kinderen gebruiken expres ook boeken van schrijvers die tegenwoordig minder bekend zijn, zoals Maria Leitner of Georg Hermann.
"Het is beschamend", zegt de huidige voorzitter van de Duitse Raad voor Cultuur, "maar het droevige feit blijft dat veel van de schrijvers die op de brandstapel terecht zijn gekomen, inderdaad in vergetelheid zijn geraakt."
Een kunstwerk op het Berlijnse plein waar in 1933 de enorme brandstapels werden opgericht, herinnert nog altijd aan die nacht. Het is een verzonken gat met witte, ongebruikte boekenplanten.
Een lege bibliotheek.
»
»
»